Σκάκι για Όλους: 5 χρόνια, 40 τεύχη

Το επετειακό 40ο τεύχος

Το περιοδικό Σκάκι για Όλους συμπλήρωσε 5 χρόνια και 40 τεύχη (8 τεύχη το χρόνο, ένα τεύχος κάθε 1,5 μήνα) στο χώρο των περιοδικών εκδόσεων και με αυτή την αφορμή, ζητήσαμε από τον οιονεί αρχισυντάκτη του, το Δημήτρη Σκυριανόγλου, μια ανασκόπηση αυτής της τόσο γόνιμης περιόδου. Πριν του αφήσω το βήμα, ως ενός από τους πρωταγωνιστές αυτής της σημαντικής επιτυχίας, να προσθέσω και τα πιο θερμά δικά μου συγχαρητήρια και τις καλύτερες ευχές για όλους.

Οι πρωτεργάτες

Το Σκάκι για Όλους είναι αποτέλεσμα της δουλειάς μιας συντακτικής ομάδας, την οποία αποτελούν οι Δημήτρης Σκυριανόγλου, Νίκος Μενδρινός, Κοσμάς Κέφαλος, Μαριέττα Μουρούτη, και Άγγελος Βουλδής. Αρχικά στην ομάδα ήταν (ως αρχισυντάκτης) και ο Σπύρος Ιλαντζής, που όμως αποχώρησε λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων. Με την αποχώρηση του Σπύρου, το «βάρος» της αρχισυνταξίας έπεσε σε εμένα καθώς ήμουν αυτός που είχε το πιο ελαστικό ωράριο εργασίας (ως επιστημονικός συνεργάτης/ερευνητής στο πανεπιστήμιο Αθηνών μπορούσα να ρυθμίσω μόνος μου την κατανομή του χρόνου μου). Στη διαδρομή αποδείχτηκε σημαντική και η συνεργασία των Χρήστου Κεφαλή, Σωτήρη Λογοθέτη και Μιχάλη Καλούμενου, που αποτελούν στην ουσία μέλη της συντακτικής ομάδας με πολύ ουσιαστική συνδρομή.

Η προϊστορία

Η ομάδα που ξεκίνησε το περιοδικό ήταν στην ουσία η συντακτική ομάδα του περιοδικού ΣΑΧ της Β’ περιόδου (τεύχη 37-42). Το ΣΑΧ το χρηματοδοτούσαμε μόνοι μας –έτσι, μετά από 42 τεύχη και αφού κάθε τεύχος μας έβαζε και λίγο μέσα αποφασίσαμε να το σταματήσουμε. Λίγο καιρό αργότερα, και ενώ εμείς αναζητούσαμε κάποιο τρόπο να συνεχίσουμε το ΣΑΧ, δεχτήκαμε την πρόσκληση του κ. Ευάγγελου Παπαθανασόπουλου, εκδότη και ιδιοκτήτη των εκδόσεων Κέδρος να εκδώσουμε ένα σκακιστικό περιοδικό για τον Κέδρο. Ο Κέδρος είχε τότε ήδη μπει στη σκακιστική βιβλιογραφία με κάποια βιβλία (π.χ. Μοντέρνες Ιδέες στο Σκάκι του Ρέτι, κ.α.) και ο κ. Παπαθανασόπουλος, ο οποίος είναι ένθερμος φίλος του σκακιού, ενδιαφερόταν για μια πιο μόνιμη έκδοση για το σκάκι. Έτσι, αφού προσέγγισε κάποιους από το σκακιστικό χώρο, ήρθε σε επαφή και μαζί μας. Εμείς είχαμε διάθεση να συνεχίσουμε με το περιοδικό και καθώς αισθανόμασταν και υποχρέωση απέναντι στους συνδρομητές του ΣΑΧ που τους είχαμε αφήσει «στα κρύα του λουτρού» δεχτήκαμε την πρόταση και ξεκινήσαμε. (Τα πρώτα τεύχη του «Σκάκι για Όλους» στάλθηκαν δωρεάν στους συνδρομητές του ΣΑΧ προκειμένου να εξισορροπηθεί η υποχρέωση που τους είχαμε αφήσει. Πρέπει να είναι από τις ελάχιστες περιπτώσεις που συνέβη κάτι τέτοιο!).

ΕΣΣΝΑ: Το αγωνιστικό πρόγραμμα 2009 (ενημέρωση 29/12)

Σημαντικές αλλαγές περιλαμβάνει το αγωνιστικό πρόγραμμα της ΕΣΣΝΑ για το 2009, που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα της (πατήστε εδώ). Τα διασυλλογικά πρωταθλήματα (προκηρύξεις εδώ) αρχίζουν από τα μέσα Γενάρη, ακολουθεί το μικτό νεανικό (ταυτόχρονα με το Κύπελλο), στο κύπελλο Αττικής φιλίας υπάρχουν νέες, περιοριστικές προδιαγραφές για τις συμμετοχές των ομάδων Α’ Εθνικής, τα σχολικά πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τις 15 Μαρτίου, και το διάστημα από το Σεπτέμβριο και μετά είναι αφιερωμένες σε διοργανώσεις αποκλειστικά και μόνο της ΕΣΣΝΑ.

Ενημέρωση 29/12: Και τα τρία πρώτα σχόλια (διαβάστε τα οπωσδήποτε!) στο αρχικό δημοσίευμα έθεσαν μια σειρά νέων θεμάτων.

Η παρατήρηση του Θωμά Μίχου για τη χρήση των διεθνών έλο για τα πρωταθλήματα της Αττικής δείχνει ότι προχωράει η υποκατάσταση των ελληνικών βαθμών αξιολόγησης από τους διεθνείς. Εξακολουθώ να μη γνωρίζω αν πρόκειται για σιωπηρή απόφαση της ΕΣΟ, αλλά  θεωρώ το αποτέλεσμα τουλάχιστον τεράστιο σφάλμα, αφού αφοπλίζει το ελληνικό σκάκι από το σημαντικότερο εργαλείο για τη συστηματική μελέτη όλων των οργανωτικών φαινομένων του (δείτε π.χ. τα σχετικά άρθρα Επέκταση και αξιοπιστία των εθνικών έλο και Γιατί δεν πρέπει να υπάρχει σταθερό «αρχικό» έλο). Περιμένω πάντως με κάποια ομολογημένη «μοχθηρία» τις διασκεδαστικές περιγραφές από τις διαμάχες που θα εξελίσσονται στα σωματεία καθώς άλλος δεν θα έχει τα έλο της FIDE, άλλος θα έχει μαζί του την πιο πρόσφατη διόρθωση, τρίτος θα επιμένει ότι ο Τάδε Παπαδόπουλος με το χαμηλό έλο (και αγνώστων λοιπών στοιχείων για τη FIDE) είναι ο δικός του, ο τέταρτος θα επιμένει ότι έχει κάνει ένσταση χωρίς να πάρει απάντηση και πάει λέγοντας. Όσο για τα στοιχεία δραστηριότητας των σωματείων για τις επόμενες αρχαιρεσίες, καλά…

Η ανακοίνωση της ΝΣΚ θέτει μια σειρά από θεσμικά και κατά την έννοια αυτή, πολιτικά θέματα. Το ζήτημα της διάσπασης του ευρύτατα νικηφόρου ψηφοδελτίου στην ΕΣΣΝΑ σε δύο αντιμαχόμενες πλευρές (από τη μία ο πρόεδρος και από την άλλη τουλάχιστον τέσσερις βασικοί συνεργάτες του) μέσα σε λίγες εβδομάδες στις αρχαιρεσίες της ΕΣΟ προκάλεσε την παραίτηση του Γιάννη Γαλάνη, η οποία αποσύρθηκε στο επόμενο ΔΣ της ΕΣΣΝΑ. Εφόσον οι πρωταγωνιστές και από τις δύο πλευρές δεν θεωρούν υποχρεωμένοι να ενημερώσουν το σκακιστικό κόσμο για το τι συνέβη, για τα πώς και τα γιατί, είναι δικαιολογημένα ευάλωτοι σε κάθε κριτική.

Η ημιτελής σχολή προπονητών του 1980

Νικολάι Μίνεβ

Το 1980, η τότε διοίκηση της ΕΣΟ υπό τον Λάζ. Δρεπανιώτη αποφάσισε να προχωρήσει στην ίδρυση της πρώτης σχολής προπονητών σκακιού στην Ελλάδα σύμφωνα με τις προδιαγραφές της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού. Οργανωτική επιτροπή ορίστηκαν ο τότε διευθυντής της ΓΓΑ Θ. Κουβάτσος, ο τότε ΓΓ της ΕΣΟ, διαπρεπής νομικός Γ. Κουρκουνάκης (ως «διευθυντής» της σχολής), και ο τότε τεχνικός σύμβουλος της ΕΣΟ, διεθνής μετρ Τρ. Σιαπέρας (ως «γενικός υπεύθυνος» της σχολής). Η διδασκαλία έγινε από τον ομοσπονδιακό προπονητή, το Βούλγαρο διεθνή μετρ δρ. Νικολάι Μίνεβ (στη φωτογραφία δεξιά, από τον ειδικό ιστότοπο που είναι αφιερωμένος στο έργο του), με βοηθήματα μια μαγνητική σκακιέρα και έναν μαυροπίνακα. Η προγραμματισμένη διδακτική περίοδος ήταν από 15/1 μέχρι 15/6/1980, κάθε Τρίτη και Παρασκευή, 7-9 μ.μ. (με 15λεπτο διάλειμμα) στην τότε αίθουσα της ΕΣΟ (Σωκράτους 79-81, στον 7º όροφο).

Δυστυχώς, τα μαθήματα της σχολής αυτής δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ. Παρά τις επανειλημμένες οχλήσεις και παραστάσεις τότε της ΕΣΟ, η ΓΓΑ δεν ολοκλήρωσε την τυπική διαδικασία της νομιμοποίησης της σχολής, με αποτέλεσμα να διακοπούν τα μαθήματα λίγο πριν από την ολοκλήρωση του προγράμματος. Ο θάνατος του Λαζ. Δρεπανιώτη τον Οκτώβρη του 1980 μάλλον έβαλε και την οριστική ταφόπλακα σε εκείνη την προσπάθεια.

Entwicklungsvorsprung θα πει «πλεονέκτημα ανάπτυξης»

Ο διεθνής μετρ Γιώργος Σουλεΐδης, γεννημένος το 1972 στο Χάγκεν της (Δυτικής, τότε) Γερμανίας από Έλληνες γονείς που είχαν μεταναστεύσει εκεί τη δεκαετία του 1960, έμαθε σκάκι από ένα φίλο του στο σχολείο, μελέτησε μόνος του χωρίς να έχει προπονητή, και αγωνιζόμενος στη Γερμανία, έγινε διεθνής μετρ το 1998. Αγωνίζεται πολλά χρόνια τόσο στη γερμανική σκακιστική Μπουντεσλίγκα όσο και στο δικό μας πρωτάθλημα Α’ Εθνικής (με την ομάδα του Κύδωνα Χανίων). Το 2005 κατέλαβε την 4η θέση στους τελικούς του πρωταθλήματος Ελλάδας. Την πρόσφατη μεταγραφική περίοδο μετακινήθηκε στην ομάδα του ΣΑΣ Κορωπίου, με την οποία θα αγωνιστεί του χρόνου.

Εκτός από ισχυρός σκακιστής, ο Γιώργος Σουλεΐδης είναι και πολύ γνωστός σκακιστικός δημοσιογράφος και φωτογράφος στη Γερμανία. Το ιστολόγιό του, Entwicklungsvorsprung, (που σημαίνει «πλεονέκτημα ανάπτυξης»), όπου ασχολείται κυρίως με τα τεκταινόμενα στη σκακιστική Μπουντεσλίγκα, είναι από τα δημοφιλέστερα στη Γερμανία. Φωτοανταποκρίσεις του από τη σκακιστική Ολυμπιάδα στη Δρέσδη δημοσιεύτηκαν και στον επίσημο ιστότοπο, π.χ. στην παρουσίαση του συνεδριακού κέντρου, εδώ. Οι ανταποκρίσεις στο ιστολόγιο του από την Ελλάδα είναι από τις λιγοστές πηγές ενημέρωσης του γερμανόφωνου σκακιστικού κοινού για την ελληνική σκακιστική σκηνή.

Η φωτογραφία που συνοδεύει το παρόν άρθρο είναι από τη σειρά Georgios1972 που έχει δημοσιεύσει στον ιστότοπο Flickr. Εκμεταλλευόμενος τον εξαιρετικό εσωτερικό χώρο ενός αγώνα της Μπουντεσλίγκα, ο Σουλεΐδης δεν αρκείται στις «τυπικές» σκακιστικές πόζες (που υλοποιεί όμως και αυτές με εξαιρετική ποιότητα), αλλά δοκιμάζει και να τις επεκτείνει με τη χρήση εργαλείων γραφιστικής, με εντυπωσιακά αποτελέσματα. Αξίζει τον κόπο να δείτε εδώ πώς το μάτι και το χέρι ενός ισχυρού σκακιστή και έμπειρου επαγγελματία και καλλιτέχνη εικονογραφεί τις μάχες στα 64 τετράγωνα.

προπόνηση, προπονητής, προπονητική

Ο σκοπός αυτού του μικρού άρθρου είναι να αναδειχθεί σε έναυσμα και να εξελιχθεί σε δομημένη συλλογή επιμέρους άρθρων και τοποθετήσεων, όπου θα παρουσιάζονται τα ειδικότερα θέματα σε αυτό το τεράστιο κεφάλαιο (που απλώς αγγίζω εδώ)  και θα συνεισφέρει στην οριοθέτηση και την οργάνωσή τους, στην επιμέλεια και την εξέλιξή τους. Πρόκειται για τεράστιο, πολύκλαδο, και ιδιαίτερα ζωντανό θέμα, που διατρέχει χαοτικά το σκάκι από τη βάση μέχρι την κορυφή του, από το παρελθόν μέχρι το μέλλον του. Γι’ αυτό θα αρκεστώ εδώ σκόπιμα σε μερικούς πολύ βασικούς ορισμούς και κάποια αποσπάσματα από τη Σκακιστική εγκυκλοπαίδεια του Χρήστου Κεφαλή, που εκδόθηκε πρόσφατα από τις εκδόσεις Κέδρος (διαβάστε σχετικά εδώ) με θεώρηση ύλης από το διεθνή μετρ Ηλία Κουρκουνάκη (Ηλ.Κ), ο οποίος έχει διακριθεί  και ως σκακιστικός προπονητής. Για τα πλήρη λήμματα (όπου ίσως γίνονται και σαφέστερα τα αποσπάσματα που διάλεξα εδώ), συνιστώ ένθερμα να ανατρέξετε στο εξαιρετικό αυτό βιβλίο.

προπόνηση Η διαδικασία κατάρτισης του σκακιστή, κατά κανόνα με τη βοήθεια ενός ειδικού…. Σκοπός της σκακιστικής προπόνησης είναι να μεταδώσει σε ένα σκακιστή την κατάλληλη μεθοδολογία μελέτης και τις βασικές γνώσεις… δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ατομική μελέτη… «Η ουσία της προπόνησης είναι να μαθαίνουμε πώς να μαθαίνουμε…» (Ηλ.Κ.).

προπονητής Άτομο που ασχολείται επαγγελματικά με σκακιστικές προπονήσεις…Υπάρχουν εμπειρικοί και καταρτισμένοι προπονητές,… Η καταλληλότητα ενός προπονητή… εξαρτάται από τα προσόντα του… Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύεται συχνά, ο προπονητής δεν χρειάζεται να είναι ισχυρότερος σκακιστής από τον παίκτη που προπονεί…

προπονητική Η επιστήμη της σκακιστικής προπόνησης, η διαδικασία κατάρτισης προπονητών σκακιού… Σε χώρες όπως ΕΣΣΔ, Ουγγαρία και Βουλγαρία το σκάκι είχε καθιερωθεί και διατηρείται ως ειδικότητα στις Γυμναστικές Ακαδημίες… Η διαδικασία κατάρτισης των προπονητών μπορεί να περιλαμβανει ακόμη διαλέξεις και σεμινάρια. Δυστυχώς, οι σχετικές διαδικασίες δεν έχουν προωθηθεί επαρκώς στη χώρα μας, με αποτέλεσμα οι περισσότεροι προπονητές να είναι εμπειρικοί…. Το 2002 έγινε μια αρχή, με την εισαγωγή της ειδικότητας προπονητής σκάκι στα ΙΕΚ για μια χρονιά.

Το βήμα είναι ανοιχτό και ελεύθερο για όποιον θέλει να συνεισφέρει…