Η Κόστενιουκ στην Αθήνα

Από το δελτίο τύπου του ΑΣΟ Πετρούπολης ο Δίας:

Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΣΚΑΚΙΟΥ ΣΤΟ ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΘΗΝΑΣ!

Ο Αναγεννησιακός Σκακιστικός ‘Ομιλος Πετρούπολης «ΔΙΑΣ», η Ελληνική Σκακιστική Ομοσπονδία και ο Δήμος Πετρούπολης προσκαλούν στην εκδήλωση που οργανώνουν στις 10-14 Οκτωβρίου 2009 στην κεντρική Πλατεία της Πετρούπολης “ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΘΗΝΑΣ”.

Κεντρικό πρόσωπο του Φεστιβάλ θα είναι η παγκόσμια πρωταθλήτρια η GM Alexandra Kosteniuk.

Στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ συμπεριλαμβάνονται: 3 τουρνουά, ένα τουρνουά μπλιτς ενηλίκων το Σάββατο 10 Οκτωβρίου και ώρα 18.00, ένα τουρνουά μπλιτς παιδιών και νέων μέχρι 18 ετών με δωρεάν συμμετοχή την Κυριακή 11 Οκτωβρίου και ώρα 12.00 και ένα τουρνουά ράπιντ την Δευτέρα 12 Οκτωβρίου και ώρα 18.00, και λοιπές εκδηλώσεις, όπως συζητήσεις, ομιλίες, προβολές ταινιών και ντοκιμαντέρ, πάρτυ, γιγάντιο σκάκι, κλπ.

Στο αποκορύφωμα του Φεστιβάλ στις 14 Οκτωβρίου στις 18.00, η GM Alexandra Kosteniuk θα δώσει αγώνα σιμουλτανέ με 34 άτομα που θα προκριθούν από τα τρία τουρνουά. Για λεπτομέρειες επισκεφθείτε το site του Φεστιβάλ και το site του Α.Σ.Ο.Π. ΔΙΑΣ.

Ο πίνακας της παγκόσμιος πρωταθλήτριας Αλεξάνδρας Κόστενιουκ είναι έργο του 2008, από τον αρχιτέκτονα και ζωγράφο Anibal Lopez Lenci.

Προσθήκη 15/10: Ρεπορτάζ για την εκδήλωση –από το Δημήτρη Σκυριανόγλου– θα βρείτε στα σχόλια του άρθρου.

Στιγμές μελαγχολίας κι ένα μικρό καλούδι

Σαν σήμερα, 1η του Οκτώβρη πριν από 29 χρόνια, έφυγε οριστικά ο πατέρας μου Λάζαρος Δρεπανιώτης, πρόεδρος τότε της Ελληνικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας (και του Σκακιστικού Ομίλου Καλλιθέας). Όσοι έζησαν τη σύντομη θητεία του στην ΕΣΟ παραδέχονται ακόμη και σήμερα ότι ήταν μια εποχή ανάτασης, που έμεινε στη μέση αλλά πρόλαβε να βάλει τα θεμέλια για πολλά από τα ξεπετάγματα της επόμενης σκακιστικής δεκαετίας.

Τέτοιες μέρες επίσης πριν από 35 χρόνια (δεν θυμάμαι πια πότε ακριβώς), φρέσκος φοιτητής στο ΕΜΠ, γράφτηκα στο ΣΟ Καλλιθέας. Ο τότε αρμόδιος (μακαρίτης κι αυτός από παλιά) μου είπε όταν έμαθε ότι περνούσα τακτικά από το εντευκτήριο της ΕΣΟ (τότε στην Ακαδημίας): «Δεν κοιτάς να βρεις να φέρεις από εκεί δυο άσπρα κι ένα μαύρο αλογάκι να συμπληρώσουμε ένα σετ που μας έχει χαλάσει;» Ήταν η εποχή που στα εσωτερικά τουρνουά παίζαμε με χρονόμετρα που δούλευαν μόνο από τη μια μεριά (να μη χαλάσουμε τα καλά των διασυλλογικών) και όταν έφτανε η πίεση χρόνου έβγαινε ένα από τα «καλά», ο υπεύθυνος αντέγραφε εκεί το σωστό χρόνο από τη μεριά που λειτουργούσε και υπολόγιζε με το ρολόι του χεριού του το σωστό και για την άλλη…

Ελπίζω να μου συγχωρήσετε λοιπόν την κακοκεφιά —πολύ περισσότερο που πέρασε ένας (αδιάφορος για μένα) μήνας εντατικής παραγοντικής δραστηριότητας (προϋπολογισμός και Γενική Συνέλευση στην ΕΣΟ, αγωνιστικό πρόγραμμα στην ΕΣΣΝΑ) που, επιτρέψτε μου, μου θυμίζουν πια «μία από τα ίδια». Μικρές ή ασήμαντες αλλαγές, αδυναμία να κάνουμε πιο πολλά, καβγάδες χωρίς λόγο, ένα κουραστικό και ατέλειωτο deja vu.

Το μικρό καλούδι

Για να αλλάξουμε διάθεση λοιπόν, θα ήθελα να σας προσφέρω σήμερα ένα πραγματικό καλούδι που ξαναβρέθηκε στα χέρια μου. Το λήμμα ζατρίκιον από το περιοδικό-εγκυκλοπαίδεια «Ήλιος», στις σελίδες 675-681 του 8ου τόμου. Το λήμμα είναι γραμμένο από μια θρυλική προσωπικότητα, το Σταύρο Ιατρίδη. Πατήστε εδώ για να το διαβάσετε σε μορφή pdf.

Το λήμμα είναι γραμμένο το αργότερο το 1950 (υπάρχει αναφορά στην Ολυμπιάδα του Ντουμπρόβνικ). Το άρθρο είναι πραγματικό σεντούκι με ενδιαφέρουσες πληροφορίες:

• Για την ετυμολογία και την καταγωγή του σκακιού (λίγο από σαντρίκιον-ζατρίκιον αλλά και σαντράτσι «ως λέγεται νυν εν Ηπείρω το ζατρίκιον», μέχρι το παραμύθι με το βραχμάνο Σίσσα και τό ρύζι του), στην αρχή του άρθρου.
• Για τους πρώτους επίσημους Κανόνες του Σκακιού, όπως είχαν εγκριθεί από το 6° συνέδριο της FIDE, στη Βενετία το 1929. Από το (ολοφάνερα σχολιασμένο από τον Ιατρίδη) κείμενο των Κανόνων (σελ. 675-678) μαθαίνουμε ένα σωρό πράγματα:
  • ότι το σκάκι «δεν είναι τυχηρόν παίγνιον» (άρθρο 1.1)
  • ότι τον ίππο τότε τον έλεγαν ακόμη Ιππέα (άρθρο 3)
  • ότι για τη σημείωση των κινήσεων, «επειδή ο βασιλεύς και η βασίλισσα έχουν εις την ελληνική γλώσσαν το αυτό αρχικόν γράμμα, προστίθεται συνήθως εις το αρχικόν γράμμα του βασιλέως το τελικόν ς προς διάκρισιν όπως γίνεται εις άλλας γλώσσας εις παρομοίας περιπτώσεις. Τινές εν τούτοις προς ευκολίαν εις την τυπογραφίαν  και κατά την αναγραφήν των κινήσεων αντί του Βς παραδέχονται το κεφαλαίον γράμμα Ρ, αρχικόν της λέξεως Ρήγας = Βασιλεύς» (υποσημ. σελ. 676 αριστερά)
  • ότι το σαχ το έλεγαν ακόμη, αλά γαλλικά, εσέκ και το ροκέ το έλεγαν ροκ (άρθρα 5 και 6)
  • ότι ο διαιτητής λεγόταν επίσης και  διευθυντής αγωνίσματος (άρθρο 14 κ.επ.)
  • ότι ο χρόνος σκέψης ήταν 30 κινήσεις στο πρώτο δίωρο και ανάλογα στη συνέχεια (άρθρο 20)
  • ότι εκτός από τους κανόνες για τη διακοπή της παρτίδας (άρθρο 21) —που αν και δεν υπάρχουν πια εδώ και χρόνια στο σημερινό σώμα των Κανόνων, είναι χρήσιμοι για το διαιτητή ακόμη και σήμερα για να αντιμετωπίσει μια έκτακτη περίπτωση, υπήρχαν και κανόνες για παρτίδες με χάριν (άρθρο 22), δηλαδή παρτίδες όπου ο ισχυρός αντίπαλος δίνει διάφορα πλεονεκτήματα (κίνηση, υλικό) στον αντίπαλο για να είναι κάποως πιο ισορροπημένη και ενδιαφέρουσα η παρτίδα ανάμεσά τους
  • ότι τα τυχόν προβλήματα μπορούσαν να λυθούν και από μη ενδιαφερόμενο (μη εμπλεκόμενο, θα λέγαμε σήμερα) θεατή (άρθρο 24).
• Για τις εισαγωγικές γνώσεις περί ανοιγμάτων και περί καλλιτεχνικού σκακιού
• Για τα διάφορα αξιοπερίεργα (ανάμεσα στα οποία, με φωτογραφία, και το σκακιστικό χωριό Στρέμπεκ στη Γερμανία) και τέλος
• Για την τελευταία παράγραφο του άρθρου, με τη σύντομη αναφορά στα τότε τρέχοντα για το ελληνικό σκάκι (σελ 681 πάνω).

Αντίο Νίκο

Το θλιβερό, πραγματικά απίστευτο τέλος του Νίκου Καραπάνου πάνω στη σκακιέρα, λίγο πριν γράψει τον εντυπωσιακό βαθμό από τη νίκη του στην πρώτη παρτίδα του φετινού Ακρόπολις, ιστόρησε στο ιστολόγιό του με ένταση ο Αλέξανδρος Σοϊλεμέζης. Θα μείνει χαραγμένο στη συλλογική σκακιστική μνήμη όπως θα μας μείνει αξέχαστος ο Νίκος. Στη φωτογραφία, στην αρχή της μοιραίας παρτίδας, ο Νίκος σκέφτεται την επόμενη κίνηση των λευκών κομματιών του.

Ο διευθυντής των αγώνων

Η έκδοση του 1987

Το εξαντλημένο πια (και ξεπερασμένο σε κάποια –όχι πολλά– σημεία από τους καιρούς) βιβλίο μου Οργάνωση Σκακιού, που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Αίγινα το 1987 αποτελούσε τυπογραφικά βελτιωμένη έκδοση των σχετικών σημειώσεών μου, που είχαν κυκλοφορήσει (φωτοτυπικά, σε σχήμα βιβλίου Α5 με βιβλιοδεσία σημειωματάριου) με τίτλο Διοργάνωση και Κανονισμοί των Σκακιστικών Αγώνων και είχαν διανεμηθεί από την ΕΣΟ σε όλα τα σωματεία το 1984, μέσα στα πλαίσια της τεράστιας σκακιστικής εξόρμησης ενόψει της Σκακιστικής Ολυμπιάδας εκείνη τη χρονιά στη Θεσσαλονίκη.

Με αφορμή τις έντονες συζητήσεις αυτών των ημερών για την ισοπαλία στο σκάκι, αναζήτησα τι έγραφα τότε, πριν 25 τόσα χρόνια σε εκείνο το βιβλίο και διαπίστωσα ότι κάποια πράγματα που αναφέρονται στο πρώτο κεφάλαιο, «Ο Διαιτητής-Διευθυντής των Αγώνων» παραμένουν (λογικό…) χρήσιμα ακόμη και σήμερα.

Αμ’ έπος, αμ’ έργον λοιπόν, σας δίνω από εδώ το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου, στη γλώσσα που χρησιμοποιούσα εκείνη την εποχή, με ελάχιστες διορθώσεις (μόνο όπου ήταν 100% απαραίτητο). Ξαναδιαβάζοντάς το συνειδητοποιώ γιατί τόσα χρόνια δεν κάθισα να το ξαναδουλέψω για να επανεκδοθεί: Η δουλειά ήταν τότε τεράστια (είχα χρειαστεί περισσότερους από έξι μήνες) και η εκ νέου επιμέλεια και επανέκδοση χρειάζεται ουσιαστικά ολόκληρη ομάδα πια…

Πάντως, παραμένει στα μεσομακροπρόθεσμα σχέδιά μου…

1.1. Ο αρχιμουσικός των σκακιστικών αγώνων

Σύμφωνα με το άρθρο 16 (σήμερα, άρθρο 13) των Κανόνων της FIDE για το σκάκι, ο διαιτητής (που πολύ συχνά είναι κι ο διευθυντής των αγώνων) έχει την ευθύνη της επίβλεψης της τήρησης των Κανονισμών του παιχνιδιού και μεριμνάει για ολόκληρη τη διεξαγωγή ενός τουρνουά. Πρέπει να αποφασίζει – και να εκτελεί τις αποφάσεις του, συχνά μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Η παρουσία – ή η απουσία του – μπορεί να παίξει αποφασιστικό ρόλο στην επίλυση κάποιας παρεξήγησης γύρω από τον τρόπο εφαρμογής του ενός ή του άλλου Κανόνα.

Για το λόγο αυτό, σε κάθε τουρνουά, μικρό ή μεγάλο, μέσα σε συλλογικά πλαίσια ή σε διεθνές επίπεδο – η ευθύνη κι η σημασία της παρουσίας του διαιτητή/διευθυντή είναι μεγάλη. Φυσικά, είναι εξίσου μεγάλη η υπευθυνότητα που πρέπει να τον χαρακτηρίζει.

Ο πρόεδρος δεν ξέχασε το σκάκι…

Σας είχα συστήσει πριν από καιρό το ιστολόγιο του Γιώργου Σουλεΐδη, στα γερμανικά, το Entwicklungsvorsprung («Πλεονέκτημα ανάπτυξης»). Ο Γιώργος, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Γερμανία,  δεν είναι μόνο ισχυρός διεθνής μετρ, αλλά και πολύ καλός σκακιστικός δημοσιογράφος και φωτογράφος.Καθόλου περίεργο λοιπόν που το ιστολόγιό του είναι πολύ δημοφιλές, με πιστούς αναγνώστες που τον παρακολουθούν στους αγώνες του. Γι’ αυτό και είναι ακόμη πιο σημαντική η προσφορά του στο ελληνικό σκάκι, αφού από εκεί παρουσιάζει τα ρεπορτάζ του από τους αγώνες του στην Α’ Εθνική, αλλά και το σκακιστικό του καλοκαίρι στην πατρίδα (παρατηρήστε την αριστερή στήλη με το καλεντάρι).

Στο άρθρο του Die Gurkerei geht weiter (κάτι σαν «η πατατοπαραγωγή συνεχίζεται»…), ο Γιώργος παρουσιάζει τις παρτίδες του από τους τρεις τελευταίους γύρους, από τους οποίους (πολύ λογικό για όποιον δει τις παρτίδες..) δεν έμεινε καθόλου ευχαριστημένος. Η τελευταία από αυτές έτυχε να είναι η πρώτη επίσημη παρτίδα του Γιώργου Μακρόπουλου εδώ και περισσότερα από δύο χρόνια (πέρσι δεν έπαιξε, πρόπερσι δεν έγινε Α’ Εθνική…). Ας τη δούμε με τα σχόλια του συγγραφέα:

Στον τελευταίο γύρο είχα την «τιμή» να αντιμετωπίσω τον αντιπρόεδρο της FIDE, Γιώργο «Μάκρο» Μακρόπουλο. Καθόλου ευχάριστη προοπτική. Ο Μακρόπουλος ήταν ισχυρός σκακιστής στις δεκαετίες 1970-1990, αλλά μετά σταμάτησε να παίζει και πολύ σπάνια αγωνίζεται πια μόνο για την ομάδα του στο διασυλλογικό πρωτάθλημα. Ήταν η μοναδική παρτίδα του εφέτος.

Γ. Σουλεΐδης (2435, Κορωπί) – Γ. Μακρόπουλος (2369, ΟΣΤΡΙΑ)
Πρωτάθλημα Α’ Εθνικής, Χαλκιδική , 09.07.2009

Θέση μετά από 15…0-0-0:

16.a4?! Η θυσία του πιονιού στο d4 είναι πολύ ριψοκίνδυνη. Υπερτίμησα τις επιθετικές δυνατότητές μου. Εδώ, το «φυσιολογικό» σκάκι είναι το 16.Πad1 με μοιρασμένες δυνατότητες. 16…Αxg5! 17.Βxg5 Βxd4 Ο Μακρόπουλος μου πρότεινε εδώ ισοπαλία. Βρισκόταν ήδη σε πίεση χρόνου —καθόλου περίεργο αφού δεν έχει πρακτική εξάσκηση— και εγώ είχα ακόμη περίπου 30 λεπτά. Αν και δεν βρήκα να έχω κάτι το ιδιαίτερο μολονότι μέτρησα πολύ τη θέση, συνέχισα να παίζω.  Εντελώς λανθασμένη απόφαση. Τα καύσιμα της αμφίβολης ενέργειάς μου ήταν η υπεροψία και η απώλεια της αντικειμενικότητας, που προήλθαν μεταξύ άλλων και από την υποτίμηση του επώνυμου αντίπαλού μου. 18.a5 Ιd7! 19.Πa4 Ούτε το 19.a6, η αρχική μου σκέψη,  ήταν καλύτερο. Μετά από 19…Ιc5 20.axb7+ Ρb8 σκεφτόμουν να φέρω έναν πύργο στο d1. Όμως υπάρχει πάντοτε το Ιd3 και τα μαύρα έχουν πλεονεκτική θέση. Γι’ αυτό και διάλεξα το 19.Πa4. 19…Βc5 20.a6? Τα πάντα καταρρέουν γρήγορα μετά από αυτό το λάθος. Τα μηχανάκια λένε ότι θα έπρεπε να καλύψω με 20.Bf4 ή 20.Bg3 το πιόνι στο e5 και έχουν βέβαια, όπως συνήθως, δίκιο. 20…b5 21.Πaa1?! Καλύτερο ήταν το 21.Πf4. Την κίνηση την είδα, αλλά  η θέση δεν μου άρεσε. Αποφάσισα να συνεχίσω να μπλοφάρω 21…Ιxe5!-+

22.Ιd5? Σκέτη μπλόφα, για να τυλίξει τον αντίπαλο στην πίεση χρόνου του. 22…Ιd3! 23.Ιe7+ 23.Πe2 Πxd5-+ 23…Ρd7! 24.Ιxf5 Βxf2+ 25.Ρh1 Βxf5 26.Βd2 26.Βxf5 exf5 27.Πe3 Ιf2+ 28.Ρg1 Ιg4 29.Πd1+ Ρc8 30.Πe7 Πhe8-+ 26…Ρe7 Από εδώ και πέρα είναι σκέτη επιθανάτια αγωνία, γι’ αυτό και δεν χρειάζονται σχόλια. Είχα μια μικρή κρυφή ελπίδα να κάνει κάποιο λάθος ο αντίπαλός μου στο μπλιτσάκι, αλλά τα έπαιξε όλα σωστά μέχρι το ματ. 27.Πf1 Βg4 28.Ρg1 Βd4+ 29.Ρh1 Βxh4+ 30.Ρg1 Ιc5 31.Βc2 Βd4+ 32.Ρh1 Βh4+ 33.Ρg1 Βd4+ 34.Ρh1 Πd6 35.Πf3 Πh6 36.Αa2 Πf6 37.Πc3 Ιe4 38.Πxc6 Ιg3+ 39.Ρh2 Βh4+ 0-1

Εδώ τελειώνει η παρουσίαση της παρτίδας. Να επισημάνω ότι την ίδια περίπου ώρα, στην 9η (1η εφηβική σκακιέρα) ο Γιάννης Μακρόπουλος (παίζοντας για το Κορωπί) έχανε από το Σεβαστόπουλο. 1-1 η συγκομιδή από αυτό το ματς για τη σκακιστική οικογένεια!