Εισήγηση για την Α’ Εθνική

Από καιρό δοκιμάζω διάφορους τρόπους να παρουσιάσω συνοπτικά και οργανωμένα τις σκέψεις μου για το πρωτάθλημα Α’ Εθνικής. Το πρόβλημα είναι κυρίως στο «συνοπτικά», μολονότι και η απαίτηση για «οργανωμένα» δεν είναι εύκολο να υλοποιηθεί, αφού εμπλέκονται μια σειρά από παραμέτρους και λεπτομέρειες, πολλές φορές άγνωστες ή αόρατες και για έμπειρους σκακιστές, τεχνικούς, και παράγοντες.

Τελικά αποφάσισα να χρησιμοποιήσω σαν σκελετό το επόμενο κείμενο, που αποτελεί χωρίς διορθώσεις ή αλλαγές, με την προσθήκη μόνο τυπογραφικών στοιχείων (χρώματα, έντονα, πλάγια κλπ), μια εισήγησή μου προς την Τεχνική Επιτροπή και το ΔΣ της ΕΣΟ της 6/11/2009. Η σκέψη μου είναι ότι αφενός θα μπορώ ίσως μελλοντικά να τον εμπλουτίζω και να τον εξειδικεύω με αναφορές σε επόμενα δημοσιεύματα (π.χ. στα διάφορα σημεία όπου «είναι γνωστές οι θέσεις» έχουν γραφτεί δεκάδες σελίδες και ακούγονται επί χρόνια ισχυρά επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα) και αφετέρου, ελπίζω ότι ίσως προκαλέσει κάποιες δημιουργικές αντιδράσεις και από τους αναγνώστες. Ορίστε λοιπόν!

Α. Μικρή σκακιστική Ολυμπιάδα

Θέλω να ξανακάνω σαφές για πολλοστή φορά τα τελευταία 25 χρόνια ότι θεωρώ το σύστημα της μικρής σκακιστικής Ολυμπιάδας όχι απλώς το καλύτερο, αλλά το μοναδικό αποδοτικό για το ελληνικό σκάκι, με δεδομένη τη γεωγραφική, τη χωροταξική, και τη σκακιστική διάρθρωση της χώρας μας.

Σημειώνω, για να βρίσκεται, ότι για εμένα στην έννοια της Μικρής σκακιστικής Ολυμπιάδας συμπεριλαμβάνονται επίσης παράλληλες εκδηλώσεις, από το ξεχασμένο Συνέδριο μέχρι σεμινάρια, εκθέσεις κ.ο.κ. που δίνουν ευρύτερη σκακιστική αξία στη διοργάνωση από εκείνη ενός απλού τουρνουά.

Με αυτό το δεδομένο, θεωρώ ότι το πρωτάθλημα του 2009 (και το δοκιμαστικό του 2008) έχουν δώσει ήδη αρκετά στοιχεία που θα μας βοηθήσουν να προσεγγίσουμε αυτόν το στόχο.

Δεν θα σταθώ στην εκ νέου αναλυτική περιγραφή θετικών (μαζικότητα στη συμμετοχή) και αρνητικών (τεχνικά, οργανωτικά) στοιχείων· τα θεωρώ γνωστά. Γι’ αυτό προχωρώ σε στοιχεία του σχεδιασμού για τα επόμενα χρόνια.

Μια ψύχραιμη ιδέα για το μέλλον της Α’ Εθνικής

Το παρόν άρθρο (από το Μέτοικο στη Νίσυρο) και τα δύο πρώτα σχόλιά του δημοσιεύτηκαν αρχικά ως σχόλια στο άρθρο Α’ Εθνική 2009: Μια πρώτη ανακεφαλαίωση.

Το Μαντράκι στη Νίσυρο (πηγή: Wikipedia)

Αν και νομιζω οτι ειναι ακομα νωρις για ν’ανοιξουμε αυτη την συζητηση καθως η πικρια και ο θυμος ειναι ακομα νωπα,θα κανω μια προσπαθεια.
Οτι θα γραψω παρακατω,παιρνει σαν δεδομενο οτι η υπαρχουσα διαρθρωση στη συνθεση μιας ομαδας διατηρειται. Πολλα θα ειχα να πω για αναπτυξιακες,γυναικες,αριθμο σκακιερων κτλ,θα το αφησω για αλλη φορα ομως,καλο ειναι να περιορισουμε την εκταση της συζητησης.
Κατα την γνωμη μου το φετινο πρωταθλημα εμπεριειχε τουλαχιστον 4 υποομιλους στην διαρθρωση του(διεκδικητες μεταλλιων,διεκδικητες 10ης θεσης,διεκδικητες σωτηριας,ομαδες που κατεβηκαν για την εμπειρια της συμμετοχης). Ο αριθμος ειναι πολυ μεγαλος και πηγη αδικιων. Οποια ομαδα απο ανωτερο υποομιλο καταφερνε (μεσα απο το ελβετικο) να αντιμετωπισει περισσοτερες ομαδες ενος κατωτερου υποομιλου απ’οτι οι ανταγωνιστες της,αποκτουσε αμεσα ενα συγκριτικο πλεονεκτημα πολυ σημαντικο.
Επιπλεον, δεν κατανοω τι ειναι αυτο που κερδιζουμε με το να εχουμε στο ιδιο πρωταθλημα τους 3-4 πρωτους και τους αντιστοιχους τελευταιους.
Η προταση: Κοβουμε το πρωταθλημα σε 2 κομματια, Α1 και Α2. Στην Α1 συμμετεχουν 16 με 20 ομαδες και πεφτουν καθε χρονο 2-4, ενω αντιστοιχες ομαδες ανεβαινουν απο την Α2. Κραταμε το ελβετικο των 9 γυρων και στις 2 κατηγοριες. Στην Α2 οι ομαδες ανεβαινουν απο τα αντιστοιχα τοπικα (δεν υπαρχουν ομαδες που παραμενουν στην Α2), αλλα υπαρχει και ανοιχτη συμμετοχη με παραβολο (ομαδα που επαιξε στο τοπικο και δεν προκριθηκε μπορει να συμμετασχει), που φυσικα οδηγει σε ανοδο. Οι ομαδες δεν εχουν υποχρεωση συμμετοχης στην Α2, ουτε υπαρχει καποια ποινη για τη μη καθοδο τους, οποιος δεν αισθανεται ικανος ας μην παιξει.
Καταργηση της επιβραβευσης των 10 πρωτων αποκλειστικα και καθ’ολοκληρια (εντελως παραλογη ιδεα που δημιουργησε ενα τεχνητο διαχωρισμο των ομαδων, καθολου απαραιτητο), και θεσπιση ενος συστηματος που βασει θεσης, matchpoints και gamepoints θα καθοριζει την οικονομικη απολαβη των ομαδων αναλογικα.
Συζητησιμο ειναι, αν με το νεο συστημα θα εχουμε ταυτοχρονη διεξαγωγη των δυο κατηγοριων, στον ιδιο η διαφορετικο τοπο, και,σε περιπτωση που επιλεγει ο διαφορετικος χρονος,αν οι νικητριες της Α2 θα εχουν δικαιωμα συμμετοχης στο πρωταθλημα της Α1 του ιδιου χρονου.
Τα πλεονεκτηματα του συστηματος ειναι εμφανη νομιζω:

Α’ Εθνική 2009: Μια πρώτη ανακεφαλαίωση

Πριν από δώδεκα ημέρες, αναρωτήθηκα από αυτό το ιστολόγιο αν «Πέτυχε ήδη η Α’ Εθνική;» Παλιότερα είχα αναρωτηθεί γιατί δεν λέει κανείς «Καμιά καλή κουβέντα για το ορφανό;» εννοώντας το συγκεκριμένο σύστημα. Στο ενδιάμεσο έγραψα κι άλλα άρθρα σχετικά, και θα χρειαστεί να γράψω κι άλλα για να εξηγήσω γιατί, κατά την άποψή μου:

Η φετινή Α’ Εθνική είναι μια επιτυχία με πολλά αλλά και όμως, που θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό του χρόνου και τα αμέσως επόμενα χρόνια. Ξεκαθαρίζω αμέσως και με συντομία τα πώς και τα γιατί και τα αλλά και όμως:

Το σκάκι είναι ατομικό, τα ομαδικά αποτελέσματα είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό συνάρτηση των ατομικών συντελεστών κάθε ομάδας, και αυτά είναι με τη σειρά τους συνάρτηση των οικονομικών και οργανωτικών δυνατοτήτων κάθε ομάδας. Με άλλα λόγια, τα λεφτά δεν αρκούν για να κάνουν τις μεγάλες σκακιστικές ομάδες, αλλά χωρίς αυτά δεν γίνεται τίποτα.

Όταν ανακαλύψαμε ξανά την Αμερική (Μέρος 1ο)

O Κολόμβος ανακαλύπτει την Αμερική (από τη Wikipedia)

Με αφορμή τα τρία γρήγορα 6-6 (12 ισοπαλίες) της τελευταίας αγωνιστικής στην Α’ Εθνική, ξέσπασε στο ιστολόγιο του Γάτου μια πυρκαγιά από σχόλια, των οποίων η σφοδρότητα ομολογώ ότι με αφήνει έκπληκτο και με πείθει ότι πολλοί άνθρωποι που παίζουν και αγαπούν το σκάκι δεν ξέρουν με ακρίβεια τους κανόνες που ισχύουν στο αγωνιστικό σκάκι.

Αγνοώντας (όπως κάθε λογικός άνθρωπος) τα ανώνυμα σχόλια με προφανή προσωπικά απωθημένα και χαρακτηρισμούς, θέλω να συγκεντρώσω εδώ κάποια πράγματα που ισχύουν στο σκάκι από αμνημονεύτων ετών, αλλά έγιναν κατανοητά από πολλούς ίσως μόνο εξαιτίας της αναγκαστικής συγκατοίκησης πολλών φιλάθλων με τους κορυφαίους σκακιστές στα ξενοδοχεία  των αγώνων (κατά τη γνώμη μου, η συμβίωση αυτή είναι άλλο ένα πλεονέκτημα του συγκεκριμένου «φεστιβαλικού» συστήματος).

Πρώτο και κύριο: Στο σκάκι υπάρχει ισοπαλία. Και μάλιστα, όχι μόνο αναγκαστική (όταν μείνουν μόνο οι βασιλιάδες, γίνει πατ, ή τριπλή επανάληψη κ.ά.) αλλά και με συμφωνία των αντιπάλων. Είναι παμπάλαιο και πασίγνωστο το φαινόμενο όπου δύο αντίπαλοι συμφωνούν ισοπαλία (επειδή έχουν κοινό συμφέρον) και από τη συμφωνία «υποφέρει» κάποιος τρίτος, βαθμολογικά ασθενέστερος, που η μοναδική του ελπίδα ήταν να σκοτωθούν τα θηρία μεταξύ τους και εκείνος να μπορέσει να τους ξεπεράσει. Κατά τη γνώμη μου, μεμπτή στο σκάκι αρχίζει να γίνεται μια τέτοια συμφωνία  μόνο όταν είναι αποτέλεσμα εξαγοράς, δηλαδή όταν ο ένας από τους δύο δεν έχει κάποιο αγωνιστικό όφελος.

Φυσικά, μπορούμε να εξαναγκάσουμε το σκάκι να γίνει άθλημα δύο αποτελεσμάτων (όπως το τένις, το βόλεϊ, και το μπάσκετ με την παράταση). Όμως στη συζήτηση που ξεκίνησα πριν λίγο καιρό (σε ανύποπτο για τους περισσότερους χρόνο) εδώ, κανείς δεν στάθηκε θετικά σε αυτό το ενδεχόμενο.

Α’ Εθνική πριν έξι χρόνια: Χαλκιδική 2003

Όταν τα ματς ήταν μόνο οκτώ (και σε οκτώ σκακιέρες) υπήρχε χώρος στην αίθουσα και χρόνος για φωτογραφίες: Εδώ, η διαιτητική ομάδα του 2003 (από αριστερά): Παξιμαδάς, Βούρτσας, Δρεπανιώτης, Σακελλαράκης, Πεντίδης και Κωστούρος πίσω από τις κυρίες Σαράφογλου, Σαλταμάρα και Χαλβατζόγλου.

Η διάδοση της πληροφορίας και η αμεσότητα της διαδικτυακής συζήτησης στις ημέρες μας, μας κάνουν μερικές φορές να νομίζουμε ότι αυτά που βλέπουμε γύρω μας είναι πρωτόφαντα, ότι κάποια προβλήματα δεν έχουν εντοπιστεί και παλιότερα (και άλλοτε τους έχει δοθεί λύση και άλλοτε όχι).

Δεν προσπαθώ να αποφύγω τη συζήτηση για τη φετινή Α’ Εθνική, ούτε να βγάλω λανθασμένα συμπεράσματα επειδή «τα θέλω». Προτιμώ να καταλάβω πρώτα τι ακριβώς έγινε, να καταγράψω τι δεν έγινε, και να αναπροσαρμόσω τις απόψεις μου σύμφωνα με τα νέα δεδομένα. Θέλω όμως να γίνει αυτή η συζήτηση αφού έχω δώσει όσο μπορώ περισσότερη ενημέρωση στον αναγνώστη. Γι’ αυτό έσκαψα λίγο στα αρχεία μου και ανακάλυψα την Έκθεση Διατησίας και την Έκθεση Δημοσιότητας που είχα υποβάλλει στο ΔΣ της ΕΣΟ ως επικεφαλής διαιτητής στο 32º Πρωτάθλημα Α’ Εθνικής, που είχε γίνει πάλι στην Καλλιθέα της Χαλκιδικής, στις εγκαταστάσεις του ξενοδοχείου Άθως.

Μια χρήσιμη υπενθύμιση: Την εποχή εκείνη το πρωτάθλημα διεξαγόταν σε δύο φάσεις. Στην πρώτη φάση σχηματιζόντουσαν 4 όμιλοι των 4 ομάδων, χρησιμοποιώντας «φιδάκι» πάνω στα ομαδικά αποτελέσματα της προηγούμενης χρονιάς. Το «φιδάκι»σημαίνει ότι επικεφαλής κάθε ομίλου έμπαιναν οι περσινοί 1ος, 2ος, 3ος και 4ος αντίστοιχα, ακολουθούσαν οι 5ος, 6ος, 7ος και 8ος με την αντίστροφη φορά κ.ο.κ. Οι ομάδες έπαιζαν και τους τρεις αγώνες μεταξύ τους και στη συνέχεια (μεταφέροντας το μεταξύ τους αποτέλεσμα) οι δύο πρώτοι κάθε ομίλου σχημάτιζαν τον επάνω όμιλο πουλ για την κορυφή και οι δύο τελευταίοι σχημάτιζαν τον κάτω όμιλο για να αγωνιστούν να αποφύγουν τον υποβιβασμό (έπεφταν οι τρεις τελευταίοι ή, στην πράξη, σωζόταν ο «πρωταθλητής» ανάμεσα στους τέσσερις «μαζέτες»). Και οι ομάδες έπαιζαν βέβαια σε ΟΚΤΩ σκακιέρες…

Το πρωτάθλημα κρινόταν (όπως και τώρα βέβαια) στα 2-3 παιχνίδια μεταξύ των ισχυρότερων ομάδων· το ίδιο και η μάχη του υποβιβασμού όπου είχε τεράστιο πλεονέκτημα όποιος από το κάτω γκρουπ είχε κάνει μια νίκη στην πρώτη φάση (καμιά φορά παίζοντας με την ασθενέστερη αντίπαλο χάρη στην εύνοια του «φιδιού»). Στην πραγματικότητα, για τις μισές ομάδες το πρωτάθλημα ήταν μια χαρά διακοπές (πληρωμένες από τον προϋπολογισμό) και κρινόταν επίσης σε 2 ή 3 παιχνίδια. Εφόσον είχες τερματίσει την προηγούμενη χρονιά στις θέσεις 5η-8η, αρκούσε να κερδίσεις τους δύο «μαζέτες» (από τον όμιλο 9-12 και από τον όμιλο 13-16) για να εξασφαλίσεις την παραμονή σου στην Α’ Εθνική. Αλλά και αυτοί περμάτιζαν στις θέσεις 9η-12η δεν είχαν μεγάλο άγχος. Συνήθως ήταν αρκετό να κερδίσουν τον «πελάτη» του προκριματικού και να κάνουν άλλη μια νίκη εναντίον «πελάτη». Μια-δυο κατάλληλες ισοπαλίες ξεκούρασης και αναψυχής στο υπόλοιπο τουρνουά αρκούσαν για να διασφαλιστεί το ποθούμενο.

Αν έχετε λοιπόν όρεξη να διαβάζετε αρχαία ιστορία για να κατανοείτε καλύτερα τις εξελίξεις και τα σημερινά, πατήστε εδώ για να διαβάσετε (σε pdf) την Έκθεση Διαιτησίας 2003 και την Έκθεση Δημοσιότητας 2003. Ξεκαθαρίζω ότι έχω κάνει μερικές μικροδιορθώσεις, απαλείφοντας επωνυμίες των τότε χορηγών της ΕΣΟ και όλα τα ονοματεπώνυμα συνεργατών για τα οποία η αναφορά μου θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μη θετική (δεν έχουν άλλωστε νόημα οι προσωπικές αναφορές μετά από έξι χρόνια, το σημαντικό είναι οι θεσμοί). Διευκρινίζω επίσης ότι ο τότε διαδικτυακός συνεργάτης μας δεν είναι η ομάδα του Αργύρη Κώτση (οι φιλομαθείς μπορούν εύκολα να βρουν τις απαντήσεις σε ερωτήματα που ίσως τους δημιουργηθούν στον ιστότοπο της ΕΣΟ, εδώ).