ελληνικά, σκακιστικά, πολιτικά

αναλύσεις και συζητήσεις

Μια χαμένη γλωσσική ευκαιρία

2bish

Ιταλοί αλφιέρι, παραδοσιακοί σημαιοφόροι

Ότι η ονομασία του σκακιστικού αξιωματικού στις διάφορες γλώσσες έχει τρεις-τέσσερις διαφορετικές καταγωγές, είναι λίγο-πολύ γνωστό. Η μία, που προέρχεται από τον αραβικό φιλ, τον (πολεμικό) ελέφαντα, έδωσε το ισπανικό αλφίλ, το ιταλικό αλφιέρε (και το ρωσικό σλον, που θα πει επίσης ελέφαντας).  Για περισσότερα όμως σχετικά με αυτή την πορεία της λέξης, αξίζει να κάνετε μια βόλτα στο ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, εδώ.

Στρατιωτικές είναι και οι ονομασίες τοξότης (σε σλαβικές γλώσσες της Κεντρικής Ευρώπης), αγγελιοφόρος, δρομέας, (γερμανικά: Läufer, σκανδιναβικό Lopar) και φυσικά η δική μας, αξιωματικός.

Μια άλλη «οικογένεια» ονομασιών είναι θρησκευτική: Στα αγγλικά θέλουν τον αξιωματικό επίσκοπο (bishop) και αυτή η μίτρα του αγγλικανού επισκόπου είναι η σχισμή στους στυλιστικούς αξιωματικούς της σημερινής σκακιέρας.

Οι Γάλλοι, πάλι, βλέπουν στη σχισμή στην κορυφή του αξιωματικού το καπέλο ενός γελωτοποιού, ενός «τρελού» (fou) –λέξη που επίσης χρησιμοποιούμε ακόμη και στην Ελλάδα (και ως «φου»).

Υπάρχουν και άλλοι ενδιαφέροντες όροι της σκακιστικής ορολογίας που συνδέονται με τους αξιωματικούς του σκακιού: Καλός είναι ο αξιωματικός που δεν μπερδεύονται στα πόδια του φίλια πιόνια μπλοκαρισμένα σε τετράγωνα ομόχρωμα με τη διαγώνια όπου κινείται, κακός είναι ο αξιωματικός  που έχει αυτό το πρόβλημα. Η εξέλιξη του πολύ συνηθισμένου φινάλε ίππου εναντίον αξιωματικού (με πιόνια) εξαρτάται συχνά από το αν ο αξιωματικός είναι κακός ή καλός (και από την πτέρυγα ή τις πτέρυγες όπου βρίσκονται τα πιόνια).

Πατήστε εδώ για τη συνέχεια

21 Ιουλίου, 2009 Posted by | ΣΚΑΚΙ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ | , , , | 5 Σχόλια

Μια ιστορία που δεν έγινε ποτέ

Ο Αϊσωπος του Ντιέγο Βελάσκεζ (από τη γερμανική Βικιπαίδεια)

Ο Αίσωπος του Ντιέγο Βελάσκεζ (από τη γερμανική Βικιπαίδεια)

Να ξεκαθαρίσω εξαρχής ότι: Το θέμα που ακολουθεί και η ιστορία που το περιγράφει είναι κατασκευασμένα. Είναι παραμύθι, σαν του Αισώπου. Δεν απεικονίζονται πραγματικά γεγονότα. Δεν «φωτογραφίζονται» συγκεκριμένοι αγώνες. Όμως, επειδή κάθε διήγηση εμπνέεται από τη ζωή, από γεγονότα που αν δεν συνέβησαν, θα μπορούσαν να έχουν συμβεί, λυπούμαι εκ των προτέρων αν κάποιοι σκακιστές, αρχηγοί, ακόμη και ομάδες «αναγνωρίσουν» τον εαυτό τους. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, είναι εντελώς συμπτωματικό και τους ζητώ συγγνώμη.

Ο έβδομος γύρος στο πρωτάθλημα εκείνης της χρονιάς έληξε ομαλά, χωρίς προβλήματα. Οι Κασσάνδρες που πρόβλεπαν εντάσεις και μετατροπή των σκακιστικών σε παλαιστικούς αγώνες δίπλα στη σκακιέρα είχαν διαψευστεί. Οι αρμόδιοι των ομάδων είχαν κλειστεί  στα δωμάτιά τους και έκαναν μανιωδώς υπολογισμούς με τους φορητούς να παίρνουν φωτιά. Το πρωτάθλημα είχε ξαναπάει από νωρίς στο μόνιμο πρωταθλητή. Ήταν επίσης ξεκάθαρο πια ότι και εφέτος οι 11 βαθμοί (το «+2» όπως έλεγαν στη «γλώσσα» τους) θα εξασφάλιζαν πιθανότατα μια θέση στα βραβεία. Υπήρχαν όμως και σενάρια όπου προλάβαινε να «χωθεί» στα βραβεία και μια ομάδα με 10 βαθμούς (και πολλούς πόντους) , υπήρχαν και σενάρια όπου ένας 11άρης «έμενε έξω» για έναν ή δύο πόντους.

Σε άλλα δωμάτια, μετρούσαν τα όρια της σωτηρίας. Εκεί φαινόταν η σιγουριά να βρίσκεται και εφέτος στους 9 βαθμούς, αλλά κι εκεί υπήρχαν αμφιβολίες στις οριακές καταστάσεις. Πιο πιθανό φαινόταν να έμενε απέξω ένας 9άρης παρά να σωθεί ένας 8άρης. Όλα ήταν όμως ανοιχτά.

Η Άσπρη και η Μαύρη ομάδα ήταν τα ταιριαστά αντίθετα. Η πρώτη, ομάδα βετεράνων στα τελευταία τους, η άλλη νεανική, άπειρη αλλά γεμάτη ζωντάνια. Έτσι, όταν οι αρχηγοί έφεραν στο βραδινό τραπέζι των ομάδων τους την κλήρωση Άσπρη Ομάδα-Μαύρη Ομάδα για τον προτελευταίο γύρο, οι αντιδράσεις ήταν διαφορετικές.

Στην Άσπρη Ομάδα, που είχε ήδη 8 βαθμούς, οι βετεράνοι μέτρησαν γρήγορα τα πράγματα και κατέληξαν στη στρατηγική τους. «Με ένα 6-6 σωζόμαστε σίγουρα και παίζουμε τελευταίο γύρο μήπως νικήσουμε και καταφέρουμε και μπούμε στα βραβεία. Αν είμαστε και λίγο τυχεροί και παίξουμε με τη μητρική μας, τους έχουμε πελάτες από χέρι. Και γκρανμέτρ να γίνουν τα «παιδιά» μας, εμείς θα τους κερδίζουμε όπως όταν ήταν αδιαβάθμητοι… Από την άλλη, αν νικήσουμε, που μάλλον εύκολο είναι, υπάρχει κίνδυνος να βρεθούμε στον τελευταίο γύρο πολύ ψηλά και, το χειρότερο, με ισχυρότερο αντίπαλο που θα παίζει για νίκη και για θέση, πέρα από τα βραβεία.»

Πατήστε εδώ για τη συνέχεια

21 Ιουλίου, 2009 Posted by | ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ, ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ, ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΓΩΝΩΝ | 6 Σχόλια

Ο ρόλος του αρχηγού

skippogifΑπό τους λιγότερο γνωστούς στο ευρύτερο σκακιστικό κοινό Κανόνες διοργανώσεων (Competition rules) της FIDE, μεταφράζω στη συνέχεια για χάρη της συζήτησης περί αρμοδιοτήτων των αρχηγών το άρθρο 15, Ο ρόλος του αρχηγού της ομάδας σε ομαδικές διοργανώσεις (Team Captain`s Role in Team Tournaments):

(α) Ο ρόλος του αρχηγού της ομάδας κατά τη διάρκεια των αγώνων είναι κατά βάση διοικητικός. Σύμφωνα και με την προκήρυξη της συγκεκριμένης διοργάνωσης, ο αρχηγός θα πρέπει να προσκομίζει την καθοριζόμενη ώρα μια γραπτή λίστα με τα ονόματα των παικτών της ομάδας που θα συμμετάσχουν στον αγώνα, να ενημερώνει τους παίκτες του για τους αντιπάλους τους, να υπογράφει μετά το τέλος του ματς το φύλλο αγώνος με το τελικό αποτέλεσμα κ.ο.κ.

(β) Ο αρχηγός έχει δικαίωμα να συμβουλεύει τους παίκτες της ομάδας του να προτείνουν ή να αποδέχονται πρόταση ισοπαλίας ή να εγκαταλείψουν την παρτίδα, εκτός αν η προκήρυξη των αγώνων προβλέπει διαφορετικά. Ο αρχηγός πρέπει να αυτοπεριορίζεται στη λακωνική παροχή πληροφοριών με βάση μόνο στοιχεία σχετικά με το ματς. Μπορεί να πει στον παίκτη «πρότεινε ισοπαλία», «δέξου την ισοπαλία», ή «εγκατάλειψε την παρτίδα». Για παράδειγμα, αν τον ρωτήσει ένας παίκτης αν θα πρέπει να δεχτεί ή να προτείνει ισοπαλία, ο αρχηγός θα πρέπει να απαντήσει «ναι», «όχι», ή να αναθέσει την απόφαση στον ίδιο τον παίκτη.

Ο αρχηγός πρέπει να αποφεύγει κάθε ανάμειξη κατά τη διάρκεια των παρτίδων. Δεν θα δίνει πληροφορίες στον παίκτη σχετικά με τη θέση του παίκτη στη σκακιέρα, ούτε θα συμβουλέυεται άλλους για την κατάσταση στην παρτίδα.

Οι ίδιοι περιορισμοί ισχύουν και για τους παίκτες. Όσο και αν στους ομαδικούς αγώνες συνυπάρχει η έννοια της ομαδικότητας, που υπερβαίνει την παρτίδα κάθε παίκτη  ξεχωριστά, η σκακιστική παρτίδα είναι κατά βάση μια αναμέτρηση δύο παικτών. Επομένως, τον τελικό λόγο για την παρτίδα του πρέπει να τον έχει ο παίκτης. Όσο και αν η συμβουλή του αρχηγού θα πρέπει να έχει μεγάλη βαρύτητα για τον παίκτη, ο παίκτης δεν είναι απολύτως υποχρεωμένος να αποδεχτεί τη συμβουλή αυτή. Από την άλλη, ο  αρχηγός δεν επιτρέπεται να ενεργεί για λογαριασμό του παίκτη και της παρτίδας του χωρίς τη γνώση και τη συγκατάθεση του παίκτη.  Όλες οι συζητήσεις πρέπει να διεξάγονται παρουσία του διαιτητή και ο διαιτητής πρέπει να έχει το δικαίωμα να απαιτήσει να ακούσει τη συζήτηση.

(γ) Ο αρχηγός της ομάδας πρέπει να ενθαρρύνει τους παίκτες της ομάδας του να ακολουθούν πάντα και το γράμμα και το πνεύμα του Άρθρου 12 των Κανόνων του Σκακιού της FΙDΕ σχετικά με τη συμπεριφορά των παικτών. Τα ομαδικά πρωταθλήματα μάλιστα πρέπει να διεξάγονται στο πνεύμα της μέγιστης αθλητοπρέπειας (sportsmanship στο πρωτότυπο).

21 Ιουλίου, 2009 Posted by | ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ, ΔΙΑΣΥΛΛΟΓΙΚΑ, ΕΣΟ, ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥΡΝΟΥΑ, ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΓΩΝΩΝ | Σχολιάστε

Ο διευθυντής των αγώνων

mybook1

Η έκδοση του 1987

Το εξαντλημένο πια (και ξεπερασμένο σε κάποια –όχι πολλά– σημεία από τους καιρούς) βιβλίο μου Οργάνωση Σκακιού, που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Αίγινα το 1987 αποτελούσε τυπογραφικά βελτιωμένη έκδοση των σχετικών σημειώσεών μου, που είχαν κυκλοφορήσει (φωτοτυπικά, σε σχήμα βιβλίου Α5 με βιβλιοδεσία σημειωματάριου) με τίτλο Διοργάνωση και Κανονισμοί των Σκακιστικών Αγώνων και είχαν διανεμηθεί από την ΕΣΟ σε όλα τα σωματεία το 1984, μέσα στα πλαίσια της τεράστιας σκακιστικής εξόρμησης ενόψει της Σκακιστικής Ολυμπιάδας εκείνη τη χρονιά στη Θεσσαλονίκη.

Με αφορμή τις έντονες συζητήσεις αυτών των ημερών για την ισοπαλία στο σκάκι, αναζήτησα τι έγραφα τότε, πριν 25 τόσα χρόνια σε εκείνο το βιβλίο και διαπίστωσα ότι κάποια πράγματα που αναφέρονται στο πρώτο κεφάλαιο, «Ο Διαιτητής-Διευθυντής των Αγώνων» παραμένουν (λογικό…) χρήσιμα ακόμη και σήμερα.

Αμ’ έπος, αμ’ έργον λοιπόν, σας δίνω από εδώ το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου, στη γλώσσα που χρησιμοποιούσα εκείνη την εποχή, με ελάχιστες διορθώσεις (μόνο όπου ήταν 100% απαραίτητο). Ξαναδιαβάζοντάς το συνειδητοποιώ γιατί τόσα χρόνια δεν κάθισα να το ξαναδουλέψω για να επανεκδοθεί: Η δουλειά ήταν τότε τεράστια (είχα χρειαστεί περισσότερους από έξι μήνες) και η εκ νέου επιμέλεια και επανέκδοση χρειάζεται ουσιαστικά ολόκληρη ομάδα πια…

Πάντως, παραμένει στα μεσομακροπρόθεσμα σχέδιά μου…

1.1. Ο αρχιμουσικός των σκακιστικών αγώνων

Σύμφωνα με το άρθρο 16 (σήμερα, άρθρο 13) των Κανόνων της FIDE για το σκάκι, ο διαιτητής (που πολύ συχνά είναι κι ο διευθυντής των αγώνων) έχει την ευθύνη της επίβλεψης της τήρησης των Κανονισμών του παιχνιδιού και μεριμνάει για ολόκληρη τη διεξαγωγή ενός τουρνουά. Πρέπει να αποφασίζει – και να εκτελεί τις αποφάσεις του, συχνά μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Η παρουσία – ή η απουσία του – μπορεί να παίξει αποφασιστικό ρόλο στην επίλυση κάποιας παρεξήγησης γύρω από τον τρόπο εφαρμογής του ενός ή του άλλου Κανόνα.

Για το λόγο αυτό, σε κάθε τουρνουά, μικρό ή μεγάλο, μέσα σε συλλογικά πλαίσια ή σε διεθνές επίπεδο – η ευθύνη κι η σημασία της παρουσίας του διαιτητή/διευθυντή είναι μεγάλη. Φυσικά, είναι εξίσου μεγάλη η υπευθυνότητα που πρέπει να τον χαρακτηρίζει.

Πατήστε εδώ για τη συνέχεια

21 Ιουλίου, 2009 Posted by | ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ, ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ, ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ, ΕΣΟ, ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ | , | Σχολιάστε