ελληνικά, σκακιστικά, πολιτικά

αναλύσεις και συζητήσεις

Ελληνική σκακιστική βιβλιογραφία

Ο αγαπητός φίλος Μιχάλης Συγγρός είναι ο άνθρωπος με τη μεγαλύτερη συλλογή σκακιστικών βιβλίων στην Ελλάδα (εδώ, μπροστά στη βιβλιοθήκη του, σε φωτογραφία που πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Σκάκι για Όλους).

Επιπλέον, παρακολουθεί οτιδήποτε έχει σχέση με σκακιστικές εκδόσεις στην Ελλάδα ή από Έλληνες στο εξωτερικό. Πατώντας εδώ θα βρείτε (σε μορφή pdf) τον πιο πρόσφατα ενημερωμένο σχετικό κατάλογο. Είναι μια δουλειά αγάπης, μια μεγάλη προσφορά για τον σκακιστικό μας κόσμο, που δεν σταματάει να την εμπλουτίζει και να την βελτιώνει.

Ο κατάλογος αυτός αντικαθιστά την προηγούμενη έκδοση, που είχε δημοσιευτεί στο ιστολόγιο του Σκακιστικού Ομίλου της Καλλιθέας.

Με την ευκαιρία αυτής της ανανεωμένης παρουσίασης του καταλόγου του, τον ευχαριστώ για την αγάπη του στο σκάκι και τις σκακιστικές εκδόσεις και του εύχομαι πάντα το καλύτερο.

Προσθήκη, 15 Απριλίου:

Πατώντας εδώ θα βρείτε τον ίδιο κατάλογο, τον οποίο έχει επιμεληθεί επιπρόσθετα ο Μιχάλης Συγγρός και τον εμπλούτισε και με τα εξώφυλλα των εκδόσεων (όπως στην πιο πάνω εικόνα).

9 Απριλίου, 2011 Posted by | ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ | , | 6 Σχόλια

Λέξεις και ιστορίες

Σας έχω παραπέμψει και άλλες φορές στο γλωσσικό ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία, ιδιαίτερα κάθε φορά που ο παλιός σκακιστής και φίλος έβρισκε την ευκαιρία, μέσα στα ταξίδια της ιστορίας λιγότερο ή περισσότερο γνωστών λέξεων και φράσεων,  να ερευνήσει ή να αναφερθεί και σε κάτι το σκακιστικό.

Οι επιλεγμένες ιστορίες τριάντα (συν μίας) από αυτές τις λέξεις παρουσιάστηκαν αυτές τις ημέρες και στη χάρτινη μορφή τους. Στο βιβλίο πια, Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία, από τις «Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου», θα βρείτε απαντήσεις σε απορίες όπως:

Ποια σχέση έχουν οι κάλπες με τους κάλπικους παράδες;
Ποια σχέση έχουν οι παρόλες με το Κοινοβούλιο και η δραχμή με το δράμι;
Γιατί το λευκό χρώμα ονομάστηκε άσπρο;
Τι είναι η μπούρμπερη και γιατί πηγαίνει μαζί με τη στάχτη;

Και φυσικά, θα βρείτε και πάλι τις εμβόλιμες σκακιστικές αναφορές του Νίκου, όχι μόνο (που φαίνεται πιο εύκολο) όταν ασχολείται με την ερώτηση:

Ποια είναι η ελληνική ρίζα της λέξης «τουρνουά»;

αλλά και όταν αναρωτιέται αν

Το φίλντισι είναι το ίδιο με το σεντέφι;

Για αναλυτικότερη παρουσίαση του βιβλίου, πατήστε στην εικόνα του εξωφύλλου.

13 Δεκεμβρίου, 2009 Posted by | ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ, ΙΣΤΟΤΟΠΟΙ, ΣΚΑΚΙ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ | , | Σχολιάστε

Ο διευθυντής των αγώνων

mybook1

Η έκδοση του 1987

Το εξαντλημένο πια (και ξεπερασμένο σε κάποια –όχι πολλά– σημεία από τους καιρούς) βιβλίο μου Οργάνωση Σκακιού, που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Αίγινα το 1987 αποτελούσε τυπογραφικά βελτιωμένη έκδοση των σχετικών σημειώσεών μου, που είχαν κυκλοφορήσει (φωτοτυπικά, σε σχήμα βιβλίου Α5 με βιβλιοδεσία σημειωματάριου) με τίτλο Διοργάνωση και Κανονισμοί των Σκακιστικών Αγώνων και είχαν διανεμηθεί από την ΕΣΟ σε όλα τα σωματεία το 1984, μέσα στα πλαίσια της τεράστιας σκακιστικής εξόρμησης ενόψει της Σκακιστικής Ολυμπιάδας εκείνη τη χρονιά στη Θεσσαλονίκη.

Με αφορμή τις έντονες συζητήσεις αυτών των ημερών για την ισοπαλία στο σκάκι, αναζήτησα τι έγραφα τότε, πριν 25 τόσα χρόνια σε εκείνο το βιβλίο και διαπίστωσα ότι κάποια πράγματα που αναφέρονται στο πρώτο κεφάλαιο, «Ο Διαιτητής-Διευθυντής των Αγώνων» παραμένουν (λογικό…) χρήσιμα ακόμη και σήμερα.

Αμ’ έπος, αμ’ έργον λοιπόν, σας δίνω από εδώ το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου, στη γλώσσα που χρησιμοποιούσα εκείνη την εποχή, με ελάχιστες διορθώσεις (μόνο όπου ήταν 100% απαραίτητο). Ξαναδιαβάζοντάς το συνειδητοποιώ γιατί τόσα χρόνια δεν κάθισα να το ξαναδουλέψω για να επανεκδοθεί: Η δουλειά ήταν τότε τεράστια (είχα χρειαστεί περισσότερους από έξι μήνες) και η εκ νέου επιμέλεια και επανέκδοση χρειάζεται ουσιαστικά ολόκληρη ομάδα πια…

Πάντως, παραμένει στα μεσομακροπρόθεσμα σχέδιά μου…

1.1. Ο αρχιμουσικός των σκακιστικών αγώνων

Σύμφωνα με το άρθρο 16 (σήμερα, άρθρο 13) των Κανόνων της FIDE για το σκάκι, ο διαιτητής (που πολύ συχνά είναι κι ο διευθυντής των αγώνων) έχει την ευθύνη της επίβλεψης της τήρησης των Κανονισμών του παιχνιδιού και μεριμνάει για ολόκληρη τη διεξαγωγή ενός τουρνουά. Πρέπει να αποφασίζει – και να εκτελεί τις αποφάσεις του, συχνά μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Η παρουσία – ή η απουσία του – μπορεί να παίξει αποφασιστικό ρόλο στην επίλυση κάποιας παρεξήγησης γύρω από τον τρόπο εφαρμογής του ενός ή του άλλου Κανόνα.

Για το λόγο αυτό, σε κάθε τουρνουά, μικρό ή μεγάλο, μέσα σε συλλογικά πλαίσια ή σε διεθνές επίπεδο – η ευθύνη κι η σημασία της παρουσίας του διαιτητή/διευθυντή είναι μεγάλη. Φυσικά, είναι εξίσου μεγάλη η υπευθυνότητα που πρέπει να τον χαρακτηρίζει.

Πατήστε εδώ για τη συνέχεια

21 Ιουλίου, 2009 Posted by | ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ, ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ, ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ, ΕΣΟ, ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ | , | Σχολιάστε

Άντε …και στα κινέζικα!

grivas3Οι Άγγλοι λένε it’s Greek to me για να δείξουν μια γλώσσα που τους είναι ακαταλαβίστικη, εμείς αναφερόμαστε στα κινέζικα.

Όμως τα ισπανικά κάθε άλλο παρά ακαταλαβίστικη ή ευκαταφρόνητη γλώσσα είναι —και η κυκλοφορία ενός (ειδικού, πολύ περισσότερο!) βιβλίου ενός Έλληνα συγγραφέα (που κυκλοφορεί ήδη με επιτυχία και στα αγγλικά) στη γλώσσα του Θερβάντες είναι αναντίρρητα αξιομνημόνευτο γεγονός!

Καλές πωλήσεις λοιπόν και στην ισπανική έκδοση του βιβλίου του Στράτου Γρίβα  Planificación en el ajedrez moderno (Το σχέδιο στο σύγχονο σκάκι στα καθ’ ημάς) —και ως επιμελητής της ελληνικής έκδοσης περιμένω να δω και τι έκαναν οι Ισπανοί συνάδελφοι!

Σύνδεσμοι: Το σχέδιο στο σύγχρονο σκάκι (Κλειδάριθμος, Αθήνα 2007), Modern Chess Planning (Gambit, 2007), Planificación en el ajedrez moderno (La Casa del Ajedrez, 2008)


19 Φεβρουαρίου, 2009 Posted by | ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ | , , | 2 Σχόλια

Σεμινάριο Μόσχας 1984

mosxa841

Ποιους αναγνωρίζετε στην φωτογραφία; Ο Στράτος ο Γρίβας είναι βέβαια ο πέμπτος όρθιος από αριστερά και ο Βασίλης ο Κοτρωνιάς τέταρτος από δεξιά! Διαβάστε στη συνέχεια, ίσως βρείτε βοήθειες!

Καθώς σκαλίζω τα παλιά αρχεία και τη βιβλιοθήκη μου προσπαθώντας να παρουσιάσω θέματα που μοιάζουν να έχουν εξαφανιστεί από το συλλογικό σκακιστικό μας υποσυνείδητο —αλλά εξακολουθούν να προσδιορίζουν πολλούς από τους σημερινούς πρωταγωνιστές, ανέσυρα πρόσφατα το φάκελο της προετοιμασίας ενός από τα πρώτα σύγχρονα ελληνικά σκακιστικά βιβλία, το «Σκακιστικό σεμινάριο Μόσχας, η Σοβιετική Σχολή» του Στράτου Γρίβα (Εκδόσεις Αίγινα, Αθήνα 1989, εξαντλημένο).

Το βιβλίο αυτό κυκλοφόρησε πέντε χρόνια μετά από το πρώτο μεγάλο διεθνές σεμινάριο που οργανώθηκε στη Μόσχα με τη συνεργασία της FIDE και της σκακιστικής ομοσπονδίας της ΕΣΣΔ και προοριζόταν για ταλαντούχους νεαρούς από σκακιστικά υπανάπτυκτες περιοχές του κόσμου. Εκείνη την εποχή (χρονιά της πρώτης σκακιστικής Ολυμπιάδας της Θεσσαλονίκης) η ελληνική ομοσπονδία είχε προβιβαστεί στη διεθνή κατάταξη από την τρίτη κατηγορία ανάπτυξης στη δεύτερη, αλλά λόγω της επερχόμενης Ολυμπιάδας, πιέσαμε από την ΕΣΟ και καταφέραμε να στείλουμε στο σεμινάριο δύο κορυφαίους τότε εφήβους μας, τον Στράτο Γρίβα και τον Βασίλη Κοτρωνιά. (Τελικά έγιναν δεκτοί έφηβοι και από άλλες προηγμένες χώρες.) Το πόσο σημαντικό ήταν για τη σκακιστική σταδιοδρομία τους μόνο οι ίδιοι μπορούν να το εκτιμήσουν —προσωπικά πιστεύω όμως ότι δεν μπορεί να είναι άσχετο με τη σωστή θεμελίωση των σκακιστικών τους γνώσεων που τους διατηρούν ακόμη και σήμερα στην κορυφή του ελληνικού σκακιού (τον πρώτο κυρίως οργανωτικά-προπονητικά, τον δεύτερο αγωνιστικά).

bibliomosxas1Επί πολλά χρόνια μετά προσπάθησα να πείσω τον Στράτο να οργανώσει τις σημειώσεις του και να τις καταγράψει σε ένα βιβλίο, το οποίο κυκλοφόρησε τελικά το 1989 και έχει πια εξαντληθεί. Πολλοί μου έχουν πει ότι το θεωρούν, ακόμη και σήμερα, από τα καλύτερά του —καθόλου περίεργο αφού βασίστηκε στις σημειώσεις του από τα μαθήματα που πήρε από κορυφαίους δάσκαλους και γκρανμέτρ. Αξίζει να δούμε από τον επίλογο του βιβλίου μερικά ακόμη στοιχεία για το σεμινάριο εκείνο:

Το σεμινάριο διεξήχθη από τις 5 μέχρι τις 24 Ιουλίου 1984 στη Μόσχα. Έλαβαν μέρος παίκτες από ΗΠΑ (2), Σιγκαπούρη (2), Πουέρτο-Ρίκο (2), Μάλτα (2), Φιλιππίνες (1), Ελβετία (1),και Ελλάδα (2), οι FM Σ. Γρίβας και Β. Κοτρωνιάς. Τα μαθήματα και το πρακτικό μέρος διεξήχθησαν στο επιβλητικό τριόροφο κεντρικό σκακιστικό μέγαρο της Μόσχας. Δίδαξαν (σε παρένθεση οι ώρες): GM Σουέτιν (16), GM Γκούφελντ (14), GM Ραζουβάεβ (12), GM Άβερμπαχ (12), GM Ταϊμάνοβ (6), GM Γιουσούποβ (6), GM Πολουγκαέβσκι (2), GM Σμυσλόβ (2), GM Βλαντιμίροβ (2), GM Κρόγκιους (1.30′), Μπατουρίνσκι (1), Κοστίεβ (1), Δρ. Αλεξέεβ (2), Δρ. Εμανόβσκι (2). Σύνολο 77.30′ ώρες!

Το πρακτικό μέρος περιείχε:

α) Τουρνουά μισής ώρας (ελβετικό 5 γύρων): 1-2) Γρίβας με 4½, 4-6) Κοτρωνιάς με 3 (16 συμμετοχές)

β) Δύο τουρνουά μπλιτς (4λεπτα και 5λεπτα): Στο πρώτο, 3-4) Κοτρωνιάς με 11½, 7ος Γρίβας με 8½ (16 συμμετοχές), στο δεύτερο 2-3) Γρίβας με 8½ και Κοτρωνιάς 8ος με 4 βαθμούς (12 συμμετέχοντες).

γ) Ματς με σοβιετικές ομάδες: «Μικτή»-Τορπέντο 7-6 (½ Γρίβας στη 2η σκακιέρα, 1 Κοτρωνιάς στην 3η), «Μικτή»-Μπουρεβέστνικ 7-6 (½ Γρίβας στη 2η σκακιέρα, ½ Κοτρωνιάς στην 3η), «Μικτή»-Σπαρτάκ 5-8 (½ Γρίβας στην 1η σκακιέρα, 0 Κοτρωνιάς στην 3η). Φυσικά, οι σοβιετικές ομάδες έπαιξαν «μόνο» με μετρ και υποψήφιους μετρ στη σύνθεσή τους.

δ) Χάντικαπ (σιμουλτανέ με χρονόμετρα): Έγιναν τέσσερα: από τον Ρομανίσιν (Γρίβας ½), από τον Κρόγκιους (Κοτρωνιάς ½), από τον Σμυσλόβ (Γρίβας ½, Κοτρωνιάς 0), και από τον Ραζουβάεβ (Γρίβας  ½).

ε) Λύση προβλημάτων: 1-2) Γρίβας και Κοτρωνιάς 5/6 προβλήματα στον ίδιο χρόνο (54 λεπτά).

15 Φεβρουαρίου, 2009 Posted by | ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ | , , | 2 Σχόλια

Αναζητώντας τον Μπόμπι Φίσερ

Τίτλος ενδιαφέροντος βιβλίου και ταινίας με σκακιστικό θέμα. Το βιβλίο, γραμμένο από τον Αμερικανό αθλητικογράφο Φρεντ Γουέιτζκιν, αφηγείται την ιστορία του γιου του Τζος, ενός παιδιού-θαύματος στις ΗΠΑ, από τη γνωριμία του με το παιγνίδι στο στέκι της Ουάσιγκτον Σκουέαρ, ως την εγγραφή του στον όμιλο Μάρσαλ, την ανάληψή του από τον γνωστό Αμερικανό προπονητή Παντολφίνι και την κατάκτηση του πρωταθλήματος παίδων των ΗΠΑ. Η ταινία του Αμερικανού σκηνοθέτη Στίβεν Ζέιλιαν (1993) αντλεί από το βιβλίο για να δώσει μια ρεαλιστική εικόνα του σκακιστικού κόσμου στις ΗΠΑ.

pix-waitzkin

Ο Τζος Γουέιτζκιν σε μικρή ηλικία

Στο βιβλίο δίνεται έμφαση στη συμβολή του σκακιού στην ενηλικίωση του μικρού και στο πνεύμα μαχητικότητας που καλλιεργεί.

Στο τελευταίο και πιο ενδιαφέρον κεφάλαιο βλέπουμε πώς ο Τζος σώζει μια τελείως χαμένη θέση με ευρηματική άμυνα και, χάρη στην ισοπαλία, κατακτά το πρωτάθλημα. Ταυτόχρονα, αναδεικνύεται η στενή σχέση του προπονητή με το μαθητή, που αποτελεί βασικό στοιχείο της επιτυχίας.

Με αφορμή το ταξίδι με το γιο του στη Μόσχα για το ματς Κάρποβ-Κασπάροβ, ο συγγραφέας συγκρίνει την αντιμετώπιση του σκακιού στην ΕΣΣΔ και τις ΗΠΑ. Η εξαθλίωση των άστεγων σκακιστών της Ουάσιγκτον Σκουέαρ, όπως ο Λετονός διεθνής μετρ Ζιλμπέρ και ο Βίνι, ο νέγρος φίλος του Τζος, από τους οποίους παίρνει τα πρώτα του μαθήματα, αντιπαρατίθενται στην υψηλή εκτίμηση και υποστήριξη του σκακιού από τη σοβιετική κοινωνία. Αναδεικνύονται όμως και οι κηλίδες της τελευταίας, όπως οι ίντριγκες και η παντοδυναμία της μυστικής αστυνομίας.

Στην ταινία, ο Ζέιλιαν δίνει μια διαφορετική έμφαση, για να σχολιάσει τα ζητήματα των αξιών και προτύπων που καλλιεργεί το σκάκι στη νεολαία. Ο τίτλος του έργου παραπέμπει στη διάσταση ανάμεσα στο ακραία ανταγωνιστικό, ατομικιστικό πρότυπο του Φίσερ, και το αθλητικό πνεύμα, που από τη φύση του προάγει το σκάκι. Ο δημιουργός αναζητά έναν πιο ανθρώπινο Φίσερ και αυτά τα ανθρώπινα στοιχεία προβάλλει στο πρόσωπο του Τζος.

Μέσα από την πλοκή των αντιθέσεων ανάμεσα στον προπονητή, που βάζει πάνω από όλα τη σκακιστική πρόοδο του μικρού, τη μητέρα, που ανησυχεί για τις επιπτώσεις της μονόπλευρης αφοσίωσης στο παιγνίδι, και τον ταλαντευόμενο πατέρα, αλλά και της επιστημονικής αντιμετώπισης του προπονητή προς τη ριψοκίνδυνη προσέγγιση του Βίνι, βλέπουμε πώς ο μικρός κατορθώνει να βρει μια ισορροπία. Σε αυτό τον βοηθά η σκακιστική του ενασχόληση, οπλίζοντάς τον με κριτήρια και πρωτοβουλία ώστε να αντιδρά ενεργά στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος.

Καταλυτική είναι η τελική σκηνή, όπου ο Ζέιλιαν, αλλάζοντας την πραγματική ιστορία, βάζει τον Τζος να προτείνει ισοπαλία στον αντίπαλο, ενώ έχει δει ότι κερδίζει. Σε αυτή τη χειρονομία, ένδειξη προθυμίας να μοιραστεί τη χαρά της νίκης αντί να την έχει όλη δική του, αποτυπώνεται η υπεροχή της ευγενούς άμιλλας, απέναντι στο σκληρό, στείρο ανταγωνισμό.

waitzkin

Το φινάλε της παρτίδας αναδεικνύει ως μάθημα του σκακιού τη βαθύτερη προσέγγιση της κατάστασης. Ο αντίπαλος του Τζος νομίζει ότι κερδίζει επειδή προάγει πρώτος, αλλά ο Τζος (με τα μαύρα) έχει δει ότι αμέσως μετά πραγματοποιεί σουβλάκι: 1…ηζ6 2.Αxζ6 Αxζ6 3.Ιxζ6 Πγ6+ 4.Ρζ7 Πxζ6+ 5.Ρxζ6 Ιδ7+ 6.Ρε6 Ιxε5 7.Ρxε5 α5 8.θ5 α4 9.θ6 α3 10.θ7 α2 11.θ8Β α1Β+ 0-1.
Το βιβλίο και η ταινία έλαβαν θετικές κριτικές, για την ευπρεπή, αντικειμενική παρουσίαση του σκακιστικού κόσμου.

se-pix

Ευχαριστώ το φίλο Χρήστο Κεφαλή, συγγραφέα του βιβλίου ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ (που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ) για την ευγενική προσφορά του άρθρου για τους αναγνώστες των ελληνικών, σκακιστικών, πολιτικών. Περισσότερες χρηστικές πληροφορίες για το βιβλίο θα βρείτε στο σχετικό δελτίο τύπου (πατήστε εδώ).

3 Δεκεμβρίου, 2008 Posted by | ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ, ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ | , , , , , | Σχολιάστε