ελληνικά, σκακιστικά, πολιτικά

αναλύσεις και συζητήσεις

Bobby Fischer Against the World

«Ο Μπόμπι Φίσερ ενάντια στον κόσμο» Αυτός είναι ο τίτλος μιας νέας κινηματογραφικής ταινίας, με διάρκεια 93 λεπτά, που έκανε την Παρασκευή 21/1 το ντεμπούτο της στο περίφημο κινηματογραφικό φεστιβάλ του Σάντανς.

Σύμφωνα με τον ιστότοπο του φεστιβάλ:

Θεωρήθηκε από πολλούς ο καλύτερος σκακιστής του κόσμουŠ· ο Μπόμπι Φίσερ προσωποποίησε τη σχέση ιδιοφυΐας και τρέλας. Διέγραψε στη ζωή του μια εκπληκτική τροχιά για να φτάσει από παιδί θαύμα να γίνει παγκόσμιος πρωταθλητής σκακιού σε ηλικία 29 ετών και στη συνέχεια να βυθιστεί σε παραισθήσεις και παράνοια. Ο Φίσερ εξαφανίστηκε πρακτικά από τη δημοσιότητα επί δεκαετίες μέχρι να επανεμφανιστεί και να γράψει το τελευταίο κεφάλαιο της ζωής του ως φυγόδικος.

Μοναχικό άτομο, χωρίς την υποστήριξη από δικούς του ανθρώπους, ο Φίσερ έπρεπε να υπερασπιστεί τον τίτλο του εκπροσωπώντας τη χώρα του κατά των πανίσχυρων Ρώσων σκακιστών κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου. Ο Φίσερ, που βρέθηκε στο επίκεντρο της προσοχής των ΜΜΕ, δεν είχε ποτέ του όσα χρειάζονται για μια ζωή στο προσκήνιο.

Έργο της βετεράνου κινηματογραφίστριας Λιζ Γκάρμπους, η τελευταία δουλειά της τραγικά χαμένης σκονοθέτριας Κάρεν Σμιρ, η ταινία παρουσιάζει το εξαιρετικά ψηλό αντίτιμο που χρειάστηκε να καταβάλει ο Φίσερ για τη θρυλική επιτυχία του και την επακόλουθη μοιραία επιβάρυνση για την ψυχή του. Σπάνιο αρχειακό υλικό και διορατικές συνεντεύξεις με ανθρώπους που ήταν κοντά του εμπλουτίζουν αυτή τη μαγευτική ιστορία για την ταραχώδη άνοδο ενός σπουδαίου μυαλού –και την πτώση του.

22 Ιανουαρίου, 2011 Posted by | ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ, ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΙ ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΡΙΕΣ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ | Σχολιάστε

Ένας ζωγράφος των σκακιστών

vikatoskaki

«Ρίξε μια ματιά σε αυτό το link από την Εθνική Πινακοθήκη», μου έγραψε ο φίλος Κώστας (μια φορά μετρ, πάντα μετρ). Ο σύνδεσμος με οδήγησε στον πιο πάνω πίνακα, από το 1903, με τίτλο «Το σκάκι»:

vikatoselfΟ καλλιτέχνης είναι ο Σπύρος Βικάτος (1878, Αργοστόλι – 1960, Αθήνα), που ομολογώ ότι δεν τον γνώριζα.  Οι γνώσεις μου για τα εικαστικά είναι μάλλον μέτριες, όμως είχα τουλάχιστον ακούσει για τη Σχολή του Μονάχου και τους μεγάλους της εκπροσώπους.

Αποφάσισα να κάνω λίγη έρευνα γι’ αυτόν τον Κεφαλλονίτη ζωγράφο και ανακάλυψα διάφορα. Για παράδειγμα, αυτό εδώ το άρθρο για το νεαρό ζωγράφο Σπυρίδωνα Βικάτο, από την επιθεώρηση Πινακοθήκη του 1904.

Μετά, ανακάλυψα την αυτοπροσωπογραφία του (δεξιά) στον ιστότοπο της ΑΣΚΤ και τον κατάλογο των έργων του στο ψηφιακό αρχείο αναζήτησης των ελληνικών βιβλιοθηκών, openarchives.gr, εδώ.

Και ανάμεσα στα έργα του ανακάλυψα ότι υπάρχει ένας ακόμη πίνακας με ίδιον τίτλο, «Το σκάκι». Δυστυχώς, μπόρεσα να τον βρω μόνο σε αυτήν εδώ την κακή φωτογραφική αναπαραγωγή από την επιθεώρηση Ημερολόγιο της Μεγάλης Ελλάδος, τομ. 3, αρ. 3, του 1924.

Γνωρίζει άραγε κάποιος περισσότερα σκακιστικά γι’ αυτόν τον καλλιτέχνη που ήταν μεν κυρίως ζωγράφος πορτρέτων, αλλά πιθανότατα ήταν και σκακιστής (ή, τουλάχιστον, του άρεσε να εμπνέεται από τους σκακιστές);

30 Οκτωβρίου, 2009 Posted by | ΓΕΝΙΚΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ | , | 3 Σχόλια

Η πρώτη «σύγχρονη» σκακιστική παρτίδα

galeriaΤους δύο μήνες ανάπαυσης στο σκακιστικό του ιστολόγιο, Σκάκι στα σχολεία, ο Ηλίας Οικονομόπουλος έστρεψε το ενδιαφέρον του στο alter ego του, την ισπανική γλώσσα. Ως «νυν και αεί» σκακιστής όμως, δεν παρέλειψε να παρουσιάσει από το άλλο του ιστολόγιο, την Galería Hispánica (ένα ιστολόγιο που «αποσκοπεί στην παρουσίαση και έρευνα της λογοτεχνίας, της γλώσσας και του πολιτισμού της Ισπανίας και των χωρών της Λατινικής Αμερικής») μια παλιότερη μελέτη του σχετικά με την πιθανόν πρώτη καταγραμμένη παρτίδα σύγχρονου σκακιού στην ιστορία.

Πρόκειται για το σκάκι της αγάπης (escacs d’amor) ένα πανέμορφο ποίημα το οποίο χρησιμοποιεί το σκάκι σαν μια αλληγορία του έρωτα. Οι τρεις δημιουργοί του το συνέλαβαν ως μια παρτίδα ανάμεσα στον Καστέλβι (που παίζει με τα Λευκά και υποδύεται τον Άρη και τον Έρωτα) και τον Βινιόλες (που παίζει με τα Μαύρα και υποδύεται την Αφροδίτη και τη Δόξα). Ο Άρης προσπαθεί να κερδίσει την αγάπη της Αφροδίτης, ενώ ο Ερμής (που τον υποδύεται ο Φενολιάρ, ισχυρός σκακιστής της εποχής) παίζει το ρόλο του ρυθμιστή ή διαιτητή, κάνει σχόλια, και θέτει τους κανόνες.

Ο τόπος είναι η Βαλένθια (Βαλένσια την αποδίδει βέβαια σωστά ο Ηλίας), περί το 1475 και οι πρωταγωνιστές ήταν διάσημοι και ισχυροί της εποχής. Ο Φρανσέσκ ντε Καστέλβι [Francesc de Castellvi] ήταν σύμβουλος στην αυλή του βασιλιά Φερδινάνδου, του συζύγου της Ισαβέλας, ο Μπερνάτ Φενολιάρ [Bernat Fenollar] ήταν γραμματέας του Φερδινάνδου, ιερέας, καθηγητής μαθηματικών κ.ά., ενώ ο Ναρσίς Βινιόλες [Narcis Vinyoles] ήταν  πολιτικός, συγγραφέας και ανώτατος δικαστικός.

Στο άρθρο του ο Ηλίας παρουσιάζει αυτή την θεωρούμενη ως πρώτη καταγραμμένη παρτίδα σύγχρονου σκακιού (με τη βασίλισσα να ασκεί τις σημερινές υπερδυνάμεις της), τους πρώτους στίχους του ποιήματος (σε προαναγεννησιακά καταλανικά, που κάτι σου θυμιζουν όταν τα διαβάζεις αλλά δεν μπορείς να είσαι και απόλυτα βέβαιος) αλλά και πολλά στοιχεία ακόμη που ενισχύουν την αίσθηση ότι το σύγχρονο σκάκι είναι πολύ πιθανό να γεννήθηκε στην Ισπανία της ρεκονκουίστα, της ανακατάκτησης από τους Άραβες. Πατήστε εδώ για να απολαύσετε όλο το άρθρο του Ηλία.

17 Ιουνίου, 2009 Posted by | ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ, ΙΣΤΟΤΟΠΟΙ, ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΚΑΚΙ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ | , | 1 σχόλιο

…πάρεξ ελευθερία και γλώσσα…

sfagidaΤην ιστορία ενός τοπικού ήρωα της επανάστασης του 1821, του Ξερωχωρίτη Θανάση Κορφιάτη διηγείται το σημερινό άρθρο στο ιστολόγιο του Σκακιστικού Όμιλου Βόρειας Εύβοιας (ΣΟΒΕ).

Ξερωχώρι έλεγαν (κι έγραφαν) στα χρόνια της επανάστασης την Ιστιαία, όπου είναι η έδρα του ΣΟΒΕ (που έχει βάλει τιμητικά στην επωνυμία του και το όνομα του ήρωα). Ήταν ο πρώτος που έπεσε στη μάχη έξω από το τουρκικό διοικητήριο και αξίζει να διαβάσετε τη σχετική διήγηση, εδώ.

Ένα που με παραξενεύει συχνά τέτοιες μέρες, όταν διαβάζω κομμάτια «τοπικής» ιστορίας, είναι γιατί πρέπει να «διορθώνουμε» τα ελληνικά των παλιών. «Ξερωχώρι» την έλεγαν την Ιστιαία, όχι «Ξηροχώρι», μέρα «Μαγιού» έγινε η μάχη, όχι «Μαΐου». Αδιάψευστος μάρτυρας και η τοπική «σφραγίς ελευθερίας» που βλέπετε στη διπλανή εικόνα. Είναι άραγε που αισθανόμαστε άβολα με τους «αμόρφωτους» προγόνους μας , που αν και δεν ήξεραν «σωστά» τα ελληνικά —ή, συχνά, δεν τα ήξεραν και καθόλου— δεν φοβήθηκαν να θυσιάσουν τη ζωή τους;

Γι’ αυτό το θέμα όμως είναι άλλοι αρμοδιότεροι να απαντήσουν. Καμιά φορά αναρωτιέμαι όμως πώς θα είχε «διορθωθεί»μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια η φράση του εθνικού μας ποιητή (στον τίτλο) αν ήταν απλώς τα λόγια ενός ταπεινού, «άγνωστου», τοπικού ήρωα όπως ο Θανάσης Κορφιάτης.

25 Μαρτίου, 2009 Posted by | ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ | 5 Σχόλια

Έγκλημα στη Negromikele: 2009

negromikeleΣτις 18 Μαΐου πέρισυ, το σκακιστικό ιστολόγιο του Γάτου αναδημοσίευσε ένα κείμενο του Κοσμά Κέφαλου, με την παρουσίαση του θεατρικού έργου Έγκλημα στη Negromikele (πατήστε εδώ ή στην εικόνα αριστερά).

Όπως ενημερώνει ο Ελισσαίος Βλάχος, η παράσταση συνεχίζεται και φέτος, μέχρι τις 8 Απριλίου και συνεπώς, είναι η σωστή στιγμή για όσους θέλουν να το πρωτοδούν, να το ξαναδούν, ή να το προτείνουν —ή να προστατεύσουν άλλους από το να το δουν.

Σε σχέση με το περσινό δημοσίευμα, υπάρχει η πολύ σημαντική αλλαγή χώρου: Οι παραστάσεις δίνονται κάθε Τρίτη και Τετάρτη, στις 21:15, στο θέατρο Άκης Δαβής (πρώην θέατρο Αλκμήνη), Αλκμήνης 12, Κάτω Πετράλωνα, πίσω από τη σοκαλοτοποιία του Παυλίδη, μετά το Γκάζι. Απέχει 5 λεπτά με τα πόδια από το Μετρό, στάση Κεραμεικός, έξοδος Τεχνόπολις. Τηλ.:210 34 28 583.

Μια αντικατάσταση υπάρχει επίσης σε σχέση με πέρυσι και στο θίαση: Ο Γιάννης Δρακόπουλος ερμηνεύει τους ρόλους του μπάτλερ και του εκκεντρικού οικοδεσπότη, αντί του Λάμπρου Παπαγεωργίου.

14 Μαρτίου, 2009 Posted by | ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ | , , , | 4 Σχόλια