ελληνικά, σκακιστικά, πολιτικά

αναλύσεις και συζητήσεις

Πενήντα χρόνια Αστερίξ

googix09Αποκλείεται να μπήκατε σήμερα στο Διαδίκτυο και να μην το καταλάβατε. Ο Αστερίξ έγινε 50 χρονών.  Από το πρωί φροντίζει να μας το θυμίζει το Google με το διπλανό, ειδικά αφιερωμένο λογότυπό του. Εμένα μου το θύμισε αυτό εδώ το πλούσιο δημοσίευμα στη Λεξιλογία, το γλωσσικό φόρουμ που παρακολουθώ.

Τώρα, όσο τρελοί και αν  ήταν εκείνοι οι Ρωμαίοι, δεν μπορώ να θυμηθώ αν έπαιζαν σκάκι. Δυστυχώς, ενώ πέρασαν από τα χέρια μου όλα τα τεύχη (της παλιάς σειράς τουλάχιστον), δεν έχω ούτε ένα σήμερα στα χέρια μου για να τα ξεφυλλίσω και να δω. Και δεν θα μου έκανε εντύπωση, αφού ο ένας από τους δημιουργούς και συνεχιστής του διάσημου γαλλικού κόμιξ, ο Ουντερζό είναι σκακιστής.

asterobchessuderzochessΠαρατηρήστε τη φωτογραφία στα δεξιά, από μια συνέντευξη που έδωσε στο BBC πριν από περίπου δύο χρόνια τέτοιον καιρό. Ναι μεν μοιάζει απλώς με μια αναμνηστική σκακιέρα, με πιόνια Ρωμαίους και Γαλάτες, κάτι παρόμοιο με το σετ στην άκρη δεξιά, αλλά μου φαίνεται ότι στο βάθος, στη σωστή θέση (δεξιά του μαύρου), φαίνεται καθαρά και ένα μαύρο σκακιστικό χρονόμετρο!

Για μένα, και ελπίζω να μην έχω κάνει λάθος, δεν μπορεί να υπάρχει μεγαλύτερη ένδειξη φανατικού φίλου του σκακιού από ένα ειδικό χρονόμετρο για μπλιτσάκια στο χώρο εργασίας.

29 Οκτωβρίου, 2009 Posted by | ΓΕΝΙΚΑ, ΠΡΙΝ ΠΕΝΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ | , , | 1 σχόλιο

Στιγμές μελαγχολίας κι ένα μικρό καλούδι

Σαν σήμερα, 1η του Οκτώβρη πριν από 29 χρόνια, έφυγε οριστικά ο πατέρας μου Λάζαρος Δρεπανιώτης, πρόεδρος τότε της Ελληνικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας (και του Σκακιστικού Ομίλου Καλλιθέας). Όσοι έζησαν τη σύντομη θητεία του στην ΕΣΟ παραδέχονται ακόμη και σήμερα ότι ήταν μια εποχή ανάτασης, που έμεινε στη μέση αλλά πρόλαβε να βάλει τα θεμέλια για πολλά από τα ξεπετάγματα της επόμενης σκακιστικής δεκαετίας.

Τέτοιες μέρες επίσης πριν από 35 χρόνια (δεν θυμάμαι πια πότε ακριβώς), φρέσκος φοιτητής στο ΕΜΠ, γράφτηκα στο ΣΟ Καλλιθέας. Ο τότε αρμόδιος (μακαρίτης κι αυτός από παλιά) μου είπε όταν έμαθε ότι περνούσα τακτικά από το εντευκτήριο της ΕΣΟ (τότε στην Ακαδημίας): «Δεν κοιτάς να βρεις να φέρεις από εκεί δυο άσπρα κι ένα μαύρο αλογάκι να συμπληρώσουμε ένα σετ που μας έχει χαλάσει;» Ήταν η εποχή που στα εσωτερικά τουρνουά παίζαμε με χρονόμετρα που δούλευαν μόνο από τη μια μεριά (να μη χαλάσουμε τα καλά των διασυλλογικών) και όταν έφτανε η πίεση χρόνου έβγαινε ένα από τα «καλά», ο υπεύθυνος αντέγραφε εκεί το σωστό χρόνο από τη μεριά που λειτουργούσε και υπολόγιζε με το ρολόι του χεριού του το σωστό και για την άλλη…

Ελπίζω να μου συγχωρήσετε λοιπόν την κακοκεφιά —πολύ περισσότερο που πέρασε ένας (αδιάφορος για μένα) μήνας εντατικής παραγοντικής δραστηριότητας (προϋπολογισμός και Γενική Συνέλευση στην ΕΣΟ, αγωνιστικό πρόγραμμα στην ΕΣΣΝΑ) που, επιτρέψτε μου, μου θυμίζουν πια «μία από τα ίδια». Μικρές ή ασήμαντες αλλαγές, αδυναμία να κάνουμε πιο πολλά, καβγάδες χωρίς λόγο, ένα κουραστικό και ατέλειωτο deja vu.

Το μικρό καλούδι

ilios-logoΓια να αλλάξουμε διάθεση λοιπόν, θα ήθελα να σας προσφέρω σήμερα ένα πραγματικό καλούδι που ξαναβρέθηκε στα χέρια μου. Το λήμμα ζατρίκιον από το περιοδικό-εγκυκλοπαίδεια «Ήλιος», στις σελίδες 675-681 του 8ου τόμου. Το λήμμα είναι γραμμένο από μια θρυλική προσωπικότητα, το Σταύρο Ιατρίδη. Πατήστε εδώ για να το διαβάσετε σε μορφή pdf.

Το λήμμα είναι γραμμένο το αργότερο το 1950 (υπάρχει αναφορά στην Ολυμπιάδα του Ντουμπρόβνικ). Το άρθρο είναι πραγματικό σεντούκι με ενδιαφέρουσες πληροφορίες:

  • Για την ετυμολογία και την καταγωγή του σκακιού (λίγο από σαντρίκιον-ζατρίκιον αλλά και σαντράτσι «ως λέγεται νυν εν Ηπείρω το ζατρίκιον», μέχρι το παραμύθι με το βραχμάνο Σίσσα και τό ρύζι του), στην αρχή του άρθρου.
  • Για τους πρώτους επίσημους Κανόνες του Σκακιού, όπως είχαν εγκριθεί από το 6° συνέδριο της FIDE, στη Βενετία το 1929. Από το (ολοφάνερα σχολιασμένο από τον Ιατρίδη) κείμενο των Κανόνων (σελ. 675-678) μαθαίνουμε ένα σωρό πράγματα:
    • ότι το σκάκι «δεν είναι τυχηρόν παίγνιον» (άρθρο 1.1)
    • ότι τον ίππο τότε τον έλεγαν ακόμη Ιππέα (άρθρο 3)
    • ότι για τη σημείωση των κινήσεων, «επειδή ο βασιλεύς και η βασίλισσα έχουν εις την ελληνική γλώσσαν το αυτό αρχικόν γράμμα, προστίθεται συνήθως εις το αρχικόν γράμμα του βασιλέως το τελικόν ς προς διάκρισιν όπως γίνεται εις άλλας γλώσσας εις παρομοίας περιπτώσεις. Τινές εν τούτοις προς ευκολίαν εις την τυπογραφίαν  και κατά την αναγραφήν των κινήσεων αντί του Βς παραδέχονται το κεφαλαίον γράμμα Ρ, αρχικόν της λέξεως Ρήγας = Βασιλεύς» (υποσημ. σελ. 676 αριστερά)
    • ότι το σαχ το έλεγαν ακόμη, αλά γαλλικά, εσέκ και το ροκέ το έλεγαν ροκ (άρθρα 5 και 6)
    • ότι ο διαιτητής λεγόταν επίσης και  διευθυντής αγωνίσματος (άρθρο 14 κ.επ.)
    • ότι ο χρόνος σκέψης ήταν 30 κινήσεις στο πρώτο δίωρο και ανάλογα στη συνέχεια (άρθρο 20)
    • ότι εκτός από τους κανόνες για τη διακοπή της παρτίδας (άρθρο 21) —που αν και δεν υπάρχουν πια εδώ και χρόνια στο σημερινό σώμα των Κανόνων, είναι χρήσιμοι για το διαιτητή ακόμη και σήμερα για να αντιμετωπίσει μια έκτακτη περίπτωση, υπήρχαν και κανόνες για παρτίδες με χάριν (άρθρο 22), δηλαδή παρτίδες όπου ο ισχυρός αντίπαλος δίνει διάφορα πλεονεκτήματα (κίνηση, υλικό) στον αντίπαλο για να είναι κάποως πιο ισορροπημένη και ενδιαφέρουσα η παρτίδα ανάμεσά τους
    • ότι τα τυχόν προβλήματα μπορούσαν να λυθούν και από μη ενδιαφερόμενο (μη εμπλεκόμενο, θα λέγαμε σήμερα) θεατή (άρθρο 24).
  • Για τις εισαγωγικές γνώσεις περί ανοιγμάτων και περί καλλιτεχνικού σκακιού
  • Για τα διάφορα αξιοπερίεργα (ανάμεσα στα οποία, με φωτογραφία, και το σκακιστικό χωριό Στρέμπεκ στη Γερμανία) και τέλος
  • Για την τελευταία παράγραφο του άρθρου, με τη σύντομη αναφορά στα τότε τρέχοντα για το ελληνικό σκάκι (σελ 681 πάνω).

1 Οκτωβρίου, 2009 Posted by | ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ, ΠΡΙΝ ΠΕΝΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ | , , | 7 Σχόλια

Πριν πενήντα χρόνια: Σκάνδαλο στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Α’ Κατηγορίας!

tomat-grnΠενήντα χρόνια μετά, δεν είναι εύκολο να γνωρίζει κανείς τι πίστευαν οι συντάκτες των κειμένων που διαβάζει, αλλά ούτε και τι μπορεί να κρυβόταν ανάμεσα στις γραμμές όσων διαβάζει. Κάποια από τα ονόματα χάραξαν τις επόμενες σκακιστικές δεκαετίες, κάποιων η σκακιστική πορεία δεν είχε συνέχεια.

Στο κατά το όνομα μόνο τεύχος Ιανουαρίου 1959 του περιοδικού «Το ΜΑΤ» του Σπύρου Μπίκου διαβάζουμε τις σημαντικότερες ελληνικές σκακιστικές ειδήσεις εκείνου του καιρού:

Ε.Σ.Ο.: Το Δ.Σ. της Ελληνικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας ετιμώρησε τον εκ των μελών της Εθνικής Σκακιστικής Ομάδος και πρωταθλητήν Ελλάδος κ. Χαρ. Συγκελλάκην δι’ αποκλεισμού, διετούς μεν από παντός αγώνος της Ε.Σ.Ο. και ισοβίου από συμμετοχής του εις Ολυμπιάδας, δι’ αντιαθλητικήν διαγωγήν του εις την Ολυμπιάδα του Μονάχου.

Επίσης, το Δ.Σ. της Ε.Σ.Ο. κατά την Συνεδρίασιν αυτού της 23-1-59 ετιμώρησε λίαν επιεικώς δι’ 6μήνου αποκλεισμού από παντός αγώνος της Ε.Σ.Ο. τον κ. Ν. Ψαρουδάκην δι’ αντιαθλητικήν διαγωγήν κατά τους αγώνας Πανελληνίου Πρωταθλήματος Α’ Κατηγορίας (παραχώρησις βαθμών κλπ.) και δι’ επιπλήξεως τους κ.κ. Κ. Χαλκίδην, Γ. Νόλλαν και Ι. Λιούταν δια την αποχώρησίν των εκ των Αγώνων του ιδίου Πρωταθλήματος. [«ε.σ.π.»: Ω, ναι, υπήρχε Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Α’ Κατηγορίας που διοργάνωνε η ΕΣΟ -δείτε τη συνέχεια!!)

Το Δ.Σ. της Ε.Σ.Ο. κατά την ιδίαν Συνεδρίασιν της 23-1-59 επεκύρωσεν τα αποτελέσματα των Αγώνων του Πανελληνίου Πρωταθλήματος Α’ Κατηγορίας (Ν. Ελλάδος) και απένειμεν τον τίτλον του παίκτου Α’ Κατηγορίας Ε.Σ.Ο. εις τους εκ των μη κατεχόντων αυτόν κ.κ. Λ. Βυζαντιάδην, Α. Ζαφειριάδην, Γ. Παπαπάσχον, Β. Σελλάν και Ν. Ψαρουδάκην, ως υπερβάντων το ποσοστόν του 60%, ωσαύτως και εις τον Χρ. Κόκκορην (59,09%). Συγχαίρομεν άπαντας.

Επίσης, απεφάσισεν όπως εκ των παραβόλων των εφετεινών Αγώνων αγορασθούν 18 σκακιστικά ωρολόγια, που θα επιτρέψουν την τέλεσιν περισσοτέρων αγώνων και την εκ τούτου προαγωγήν του σκακιού. (Το Ματ, Έτος Η’, Τεύχος 85, Σελ. 3).

Στην τελευταία σελίδα του ίδιου τεύχους δημοσιεύονται και τα τελικά αποτελέσματα των αγώνων που τόσο απασχόλησαν τότε το ΔΣ της ΕΣΟ:

Πανελλήνιον Πρωταθλήματος Α’ Κατηγορίας (Τμήμα Ν. Ελλάδος)

Πρωταθλητής ο Κ. Ιωαννίδης του Σ.Ο.Κ. (Καλλιθέας):

Συμμετέσχον 36 χωρισθέντες εις τρεις ομίλους των οποίων οι νικητές έπαιξαν ματς με τα εξής αποτελέσματα: 1) Ιωαννίδης β. 1½ 2) Τρικαλιώτης 1 (άνευ αγώνος προς Τσασιταλίδην) 3) Τσασιταλίδης ½. Αξιόλογος υπήρξεν η εμφάνισις του πρωταθλητού Ελευσίνος Μπαγτζόγλου. Διευθυντής Αγώνων ο Έφορος της Ε.Σ.Ο. κ. Σπ. Μπίκος και βοηθοί οι κ.κ. Ε. Βαρδουλάκης και Δ. Ιωαννίδης.

Τα τεχνικά αποτελέσματα έχουν ως ακολούθως:

Α’ Όμιλος: 1) Κ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ 8½ 2) Β. Αλεξανδράκης 8 3) Γ. Παπαπάσχος (36) 7 4) Δ. Αρτέμης 7 (33) 5) Λ. Βυζαντιάδης 7 (32,25) 6) Ν. Μπεργιόπουλος 7 (28,75) 7) Δ. Ερωδιάδης 6½ 8) Α. Μπουρόπουλος (18,25) 4½ 9) Ι. Τσιριγώτης (15,25) 4½ 10) Γ. Παναγιωτόπουλος 4 11) Δ. Ιωαννίδης 2 12) Κ.Χαλκίδης ο

Β’ Όμιλος: 1) Γ. ΤΡΙΚΑΛΙΩΤΗΣ 10 2) Β. Σελλάς 9 3) Ο. Μεραβίδης 8 4) Α. Καλομενίδης (28,50) 7½ 5) Σπ. Αραπάκης (28) 7½ 6) Α. Ζαφειριάδης 7 7) Α. Αυγουστίνος (12,50) 4 8) Ι. Μπαγτζόγλου (9,50) 4 9) Δ. Τσαπραλής (14,25) 3½ 10) Δ. Καπράλος (7,75) 3½ 11) Ε. Σφακιανάκης 1½ 12) Βοστατζόγλου ½

Γ’ Όμιλος: 1) ΤΣΑΣΙΤΑΛΙΔΗΣ 8½ 2) Μ. Τσερπές 8 3) Α. Ξεπαπαδάκος (34,25) 7 4) Ν. Ψαρουδάκης (31,25) 7 5) Χρ. Κόκκορης 6½ 6) Σ. Στενός (30,50) 6 7) Κ. Άγγος (30) 6 8) Ν. Μέντζος (26) 6 9) Ε. Κοψιδάς 4½ 10) Γ. Μπούρας 3 11) Α. Νόλλας 2½ 12) Σπ. Γυφτόπουλος 1

Τι να σχολιάσεις πενήντα χρόνια μετά:

  • Το είδος και το αντικείμενο του σκανδάλου; Εδώ παίχτηκαν τίτλοι παίκτου Α’ Κατηγορίας!!! Όμως… παρά το σκάνδαλο, η κατάταξη (και ο τίτλος της κατηγορίας στον τιμωρημένο!!!) άθικτη. Παρεμπιπτόντως, οι βαθμοί μπροστά από τους πόντους στη σκακιέρα είναι προφανώς το κριτήριο Sonnenborn-Berger, που δεν διδάσκεται πια ούτε σε σεμινάρια διαιτησίας.
  • Τα ονόματα που θα πρωταγωνιστούσαν τα επόμενα είκοσι χρόνια στο ελληνικό σκάκι;
  • Τα παράβολα που με απόφαση του ΔΣ της ΕΣΟ θα γινόντουσαν σκακιστικά ρολόγια;
  • Τι απόγινε άραγε ο πρωταθλητής Ελευσίνας (που με την παρουσία του δικαιολογούσε μάλλον τον τίτλο του πρωταθλήματος Νότ. Ελλάδας;)
  • Ή ότι τα παλιά χρόνια ΔΕΝ δέναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα;

21 Φεβρουαρίου, 2009 Posted by | ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ, ΕΣΟ, ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΑ, ΠΡΙΝ ΠΕΝΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ | , , , , , , | 4 Σχόλια