ελληνικά, σκακιστικά, πολιτικά

αναλύσεις και συζητήσεις

Στιγμές μελαγχολίας κι ένα μικρό καλούδι

Σαν σήμερα, 1η του Οκτώβρη πριν από 29 χρόνια, έφυγε οριστικά ο πατέρας μου Λάζαρος Δρεπανιώτης, πρόεδρος τότε της Ελληνικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας (και του Σκακιστικού Ομίλου Καλλιθέας). Όσοι έζησαν τη σύντομη θητεία του στην ΕΣΟ παραδέχονται ακόμη και σήμερα ότι ήταν μια εποχή ανάτασης, που έμεινε στη μέση αλλά πρόλαβε να βάλει τα θεμέλια για πολλά από τα ξεπετάγματα της επόμενης σκακιστικής δεκαετίας.

Τέτοιες μέρες επίσης πριν από 35 χρόνια (δεν θυμάμαι πια πότε ακριβώς), φρέσκος φοιτητής στο ΕΜΠ, γράφτηκα στο ΣΟ Καλλιθέας. Ο τότε αρμόδιος (μακαρίτης κι αυτός από παλιά) μου είπε όταν έμαθε ότι περνούσα τακτικά από το εντευκτήριο της ΕΣΟ (τότε στην Ακαδημίας): «Δεν κοιτάς να βρεις να φέρεις από εκεί δυο άσπρα κι ένα μαύρο αλογάκι να συμπληρώσουμε ένα σετ που μας έχει χαλάσει;» Ήταν η εποχή που στα εσωτερικά τουρνουά παίζαμε με χρονόμετρα που δούλευαν μόνο από τη μια μεριά (να μη χαλάσουμε τα καλά των διασυλλογικών) και όταν έφτανε η πίεση χρόνου έβγαινε ένα από τα «καλά», ο υπεύθυνος αντέγραφε εκεί το σωστό χρόνο από τη μεριά που λειτουργούσε και υπολόγιζε με το ρολόι του χεριού του το σωστό και για την άλλη…

Ελπίζω να μου συγχωρήσετε λοιπόν την κακοκεφιά —πολύ περισσότερο που πέρασε ένας (αδιάφορος για μένα) μήνας εντατικής παραγοντικής δραστηριότητας (προϋπολογισμός και Γενική Συνέλευση στην ΕΣΟ, αγωνιστικό πρόγραμμα στην ΕΣΣΝΑ) που, επιτρέψτε μου, μου θυμίζουν πια «μία από τα ίδια». Μικρές ή ασήμαντες αλλαγές, αδυναμία να κάνουμε πιο πολλά, καβγάδες χωρίς λόγο, ένα κουραστικό και ατέλειωτο deja vu.

Το μικρό καλούδι

ilios-logoΓια να αλλάξουμε διάθεση λοιπόν, θα ήθελα να σας προσφέρω σήμερα ένα πραγματικό καλούδι που ξαναβρέθηκε στα χέρια μου. Το λήμμα ζατρίκιον από το περιοδικό-εγκυκλοπαίδεια «Ήλιος», στις σελίδες 675-681 του 8ου τόμου. Το λήμμα είναι γραμμένο από μια θρυλική προσωπικότητα, το Σταύρο Ιατρίδη. Πατήστε εδώ για να το διαβάσετε σε μορφή pdf.

Το λήμμα είναι γραμμένο το αργότερο το 1950 (υπάρχει αναφορά στην Ολυμπιάδα του Ντουμπρόβνικ). Το άρθρο είναι πραγματικό σεντούκι με ενδιαφέρουσες πληροφορίες:

  • Για την ετυμολογία και την καταγωγή του σκακιού (λίγο από σαντρίκιον-ζατρίκιον αλλά και σαντράτσι «ως λέγεται νυν εν Ηπείρω το ζατρίκιον», μέχρι το παραμύθι με το βραχμάνο Σίσσα και τό ρύζι του), στην αρχή του άρθρου.
  • Για τους πρώτους επίσημους Κανόνες του Σκακιού, όπως είχαν εγκριθεί από το 6° συνέδριο της FIDE, στη Βενετία το 1929. Από το (ολοφάνερα σχολιασμένο από τον Ιατρίδη) κείμενο των Κανόνων (σελ. 675-678) μαθαίνουμε ένα σωρό πράγματα:
    • ότι το σκάκι «δεν είναι τυχηρόν παίγνιον» (άρθρο 1.1)
    • ότι τον ίππο τότε τον έλεγαν ακόμη Ιππέα (άρθρο 3)
    • ότι για τη σημείωση των κινήσεων, «επειδή ο βασιλεύς και η βασίλισσα έχουν εις την ελληνική γλώσσαν το αυτό αρχικόν γράμμα, προστίθεται συνήθως εις το αρχικόν γράμμα του βασιλέως το τελικόν ς προς διάκρισιν όπως γίνεται εις άλλας γλώσσας εις παρομοίας περιπτώσεις. Τινές εν τούτοις προς ευκολίαν εις την τυπογραφίαν  και κατά την αναγραφήν των κινήσεων αντί του Βς παραδέχονται το κεφαλαίον γράμμα Ρ, αρχικόν της λέξεως Ρήγας = Βασιλεύς» (υποσημ. σελ. 676 αριστερά)
    • ότι το σαχ το έλεγαν ακόμη, αλά γαλλικά, εσέκ και το ροκέ το έλεγαν ροκ (άρθρα 5 και 6)
    • ότι ο διαιτητής λεγόταν επίσης και  διευθυντής αγωνίσματος (άρθρο 14 κ.επ.)
    • ότι ο χρόνος σκέψης ήταν 30 κινήσεις στο πρώτο δίωρο και ανάλογα στη συνέχεια (άρθρο 20)
    • ότι εκτός από τους κανόνες για τη διακοπή της παρτίδας (άρθρο 21) —που αν και δεν υπάρχουν πια εδώ και χρόνια στο σημερινό σώμα των Κανόνων, είναι χρήσιμοι για το διαιτητή ακόμη και σήμερα για να αντιμετωπίσει μια έκτακτη περίπτωση, υπήρχαν και κανόνες για παρτίδες με χάριν (άρθρο 22), δηλαδή παρτίδες όπου ο ισχυρός αντίπαλος δίνει διάφορα πλεονεκτήματα (κίνηση, υλικό) στον αντίπαλο για να είναι κάποως πιο ισορροπημένη και ενδιαφέρουσα η παρτίδα ανάμεσά τους
    • ότι τα τυχόν προβλήματα μπορούσαν να λυθούν και από μη ενδιαφερόμενο (μη εμπλεκόμενο, θα λέγαμε σήμερα) θεατή (άρθρο 24).
  • Για τις εισαγωγικές γνώσεις περί ανοιγμάτων και περί καλλιτεχνικού σκακιού
  • Για τα διάφορα αξιοπερίεργα (ανάμεσα στα οποία, με φωτογραφία, και το σκακιστικό χωριό Στρέμπεκ στη Γερμανία) και τέλος
  • Για την τελευταία παράγραφο του άρθρου, με τη σύντομη αναφορά στα τότε τρέχοντα για το ελληνικό σκάκι (σελ 681 πάνω).

1 Οκτωβρίου, 2009 Posted by | ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ, ΠΡΙΝ ΠΕΝΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ | , , | 7 Σχόλια

Μια ιστορία που δεν έγινε ποτέ

Ο Αϊσωπος του Ντιέγο Βελάσκεζ (από τη γερμανική Βικιπαίδεια)

Ο Αίσωπος του Ντιέγο Βελάσκεζ (από τη γερμανική Βικιπαίδεια)

Να ξεκαθαρίσω εξαρχής ότι: Το θέμα που ακολουθεί και η ιστορία που το περιγράφει είναι κατασκευασμένα. Είναι παραμύθι, σαν του Αισώπου. Δεν απεικονίζονται πραγματικά γεγονότα. Δεν «φωτογραφίζονται» συγκεκριμένοι αγώνες. Όμως, επειδή κάθε διήγηση εμπνέεται από τη ζωή, από γεγονότα που αν δεν συνέβησαν, θα μπορούσαν να έχουν συμβεί, λυπούμαι εκ των προτέρων αν κάποιοι σκακιστές, αρχηγοί, ακόμη και ομάδες «αναγνωρίσουν» τον εαυτό τους. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, είναι εντελώς συμπτωματικό και τους ζητώ συγγνώμη.

Ο έβδομος γύρος στο πρωτάθλημα εκείνης της χρονιάς έληξε ομαλά, χωρίς προβλήματα. Οι Κασσάνδρες που πρόβλεπαν εντάσεις και μετατροπή των σκακιστικών σε παλαιστικούς αγώνες δίπλα στη σκακιέρα είχαν διαψευστεί. Οι αρμόδιοι των ομάδων είχαν κλειστεί  στα δωμάτιά τους και έκαναν μανιωδώς υπολογισμούς με τους φορητούς να παίρνουν φωτιά. Το πρωτάθλημα είχε ξαναπάει από νωρίς στο μόνιμο πρωταθλητή. Ήταν επίσης ξεκάθαρο πια ότι και εφέτος οι 11 βαθμοί (το «+2» όπως έλεγαν στη «γλώσσα» τους) θα εξασφάλιζαν πιθανότατα μια θέση στα βραβεία. Υπήρχαν όμως και σενάρια όπου προλάβαινε να «χωθεί» στα βραβεία και μια ομάδα με 10 βαθμούς (και πολλούς πόντους) , υπήρχαν και σενάρια όπου ένας 11άρης «έμενε έξω» για έναν ή δύο πόντους.

Σε άλλα δωμάτια, μετρούσαν τα όρια της σωτηρίας. Εκεί φαινόταν η σιγουριά να βρίσκεται και εφέτος στους 9 βαθμούς, αλλά κι εκεί υπήρχαν αμφιβολίες στις οριακές καταστάσεις. Πιο πιθανό φαινόταν να έμενε απέξω ένας 9άρης παρά να σωθεί ένας 8άρης. Όλα ήταν όμως ανοιχτά.

Η Άσπρη και η Μαύρη ομάδα ήταν τα ταιριαστά αντίθετα. Η πρώτη, ομάδα βετεράνων στα τελευταία τους, η άλλη νεανική, άπειρη αλλά γεμάτη ζωντάνια. Έτσι, όταν οι αρχηγοί έφεραν στο βραδινό τραπέζι των ομάδων τους την κλήρωση Άσπρη Ομάδα-Μαύρη Ομάδα για τον προτελευταίο γύρο, οι αντιδράσεις ήταν διαφορετικές.

Στην Άσπρη Ομάδα, που είχε ήδη 8 βαθμούς, οι βετεράνοι μέτρησαν γρήγορα τα πράγματα και κατέληξαν στη στρατηγική τους. «Με ένα 6-6 σωζόμαστε σίγουρα και παίζουμε τελευταίο γύρο μήπως νικήσουμε και καταφέρουμε και μπούμε στα βραβεία. Αν είμαστε και λίγο τυχεροί και παίξουμε με τη μητρική μας, τους έχουμε πελάτες από χέρι. Και γκρανμέτρ να γίνουν τα «παιδιά» μας, εμείς θα τους κερδίζουμε όπως όταν ήταν αδιαβάθμητοι… Από την άλλη, αν νικήσουμε, που μάλλον εύκολο είναι, υπάρχει κίνδυνος να βρεθούμε στον τελευταίο γύρο πολύ ψηλά και, το χειρότερο, με ισχυρότερο αντίπαλο που θα παίζει για νίκη και για θέση, πέρα από τα βραβεία.»

Πατήστε εδώ για τη συνέχεια

21 Ιουλίου, 2009 Posted by | ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ, ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ, ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ, ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΓΩΝΩΝ | 6 Σχόλια